بر اساس اعلام مسئولان دانشگاه علوم پزشکی قزوین، نرخ باروری در این استان به ۱.۲ رسیده و قزوین را در جمع استان‌های کم‌بارور کشور قرار داده است؛ موضوعی که با وجود ۱۷ هزار زوج نابارور، زنگ خطر جدی برای آینده جمعیتی استان را به صدا درآورده است.
به گزارش مرکز رسانه ای جوانی جمعیت، طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی، یک‌چهارم زوج‌ها در کشورهای توسعه‌یافته که کشور ما نیز در زمره آن‌ها قرار می‌گیرد، با مشکل ناباروری مواجه هستند.مطالعات انجام‌شده در کشور در سال ۱۳۹۸ نشان می‌دهد حدود ۱۲ درصد از زنان ایرانی دچار ناباروری اولیه هستند و حدود ۱۵ درصد نیز ناباروری ثانویه را در یکی از ازدواج‌های خود تجربه می‌کنند.بنابراین، میزان شیوع عمری ناباروری در زوج‌های ایرانی به حدود ۲۰.۳ درصد می‌رسد. همچنین جمعیت زنان متأهل ۱۵ تا ۴۹ ساله کشور حدود ۱۶ میلیون نفر برآورد می‌شود که معادل ۳۲ میلیون نفر در قالب زوج‌های ایرانی است و تقریباً ۲۰ درصد آنان ممکن است در طول عمر خود ناباروری اولیه را تجربه کنند.استان قزوین نیز از مسئله ناباروری مستثنی نیست و در حال حاضر ۱۷ هزار زوج نابارور در این استان وجود دارد.داود محمدی نوکنده معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین، در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در قزوین با اعلام نرخ باروری عمومی ۱.۲ در این استان گفت: این رقم اندکی پایین‌تر از میانگین کشوری است.وی با ارائه جزئیات شهرستانی افزود: نرخ باروری در شهرستان قزوین ۱.۱۷، تاکستان ۱.۳۵، بوئین‌زهرا ۱.۳۹، البرز ۱.۴، آوج ۱.۵۲ و آبیک ۰.۸۸ است که آبیک کمترین نرخ باروری استان را به خود اختصاص داده است.معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی قزوین با اشاره به جایگاه استان در کشور بیان کرد: استان‌های اردبیل، سیستان و بلوچستان، کرمانشاه، خوزستان، گلستان، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد و هرمزگان بیشترین نرخ باروری را دارند. در مقابل، استان‌های تهران، اصفهان، گیلان، البرز، مرکزی، زنجان و قزوین در زمره استان‌های دارای کمترین نرخ باروری قرار می‌گیرند.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا علل کاهش نرخ باروری در استان قزوین شناسایی شده است یا خیر، توضیح داد: عواملی نظیر مدرنیته، سبک زندگی شهری، مشغله‌های کاری، افزایش سطح تحصیلات، افزایش سن ازدواج زوجین و مهم‌تر از همه مسائل اقتصادی از دلایل اصلی این کاهش به شمار می‌روند.این مقام مسئول خاطرنشان کرد: متأسفانه در ذهنیت عمومی، تک‌فرزندی یا بدون فرزند ماندن به‌عنوان نمادی از مدرنیته تلقی می‌شود و این موضوع در کنار فشارهای اقتصادی، نرخ باروری را در سراسر استان با چالش مواجه کرده است.
تأکید بر ترویج زایمان طبیعی
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین از مجموعه اقدامات این دانشگاه برای بهبود وضعیت جمعیتی استان خبر داد و در تشریح این اقدامات گفت: راه‌اندازی و تجهیز مراکز ناباروری سطح دو و سه در دستور کار قرار دارد. مرکز ناباروری بیمارستان ولایت در سطح سه فعالیت می‌کند و اقدامات متعددی نیز برای راه‌اندازی مرکز سطح دو در حال انجام است.محمدی نوکنده ترویج زایمان طبیعی به دلیل تأثیر سزارین بر ناباروری‌های بعدی، گسترش زایمان‌های بی‌درد در بیمارستان‌ها، توسعه کلاس‌های آمادگی مادران باردار، فرهنگ‌سازی در حوزه سبک زندگی و اصلاح این باور که «مدرنیته الزاماً به معنای نداشتن فرزند یا تک‌فرزندی نیست» را از جمله برنامه‌های دانشگاه برای افزایش نرخ باروری و فرزندآوری عنوان کرد.وی همچنین به برنامه‌های آموزشی هنگام ازدواج، طرح «امید»، برنامه‌های مرتبط با پیشگیری از سقط عمدی و خودبه‌خودی جنین و طرح «کارانه پلکانی مبتنی بر تولد فرزند» برای کارکنان شبکه‌های بهداشت، به‌ویژه بهورزان و مراقبان سلامت، اشاره کرد.این مسئول تشخیص به‌هنگام ناباروری را بسیار حیاتی دانست و تأکید کرد: هرچه ناباروری زودتر تشخیص داده شود، احتمال موفقیت در درمان و افزایش باروری به‌مراتب بیشتر خواهد بود.
ناباروری در زنان و مردان یکسان است
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین با تأکید بر اینکه با وجود اجرای طرح‌های حمایتی و تشویقی فرزندآوری، نرخ باروری در استان همچنان روند کاهشی دارد، گفت: متأسفانه در سطح کشور استقبال چندانی از این طرح‌ها نشده و مشکل اصلی همچنان مسائل اقتصادی است.محمدی نوکنده در پاسخ به سؤالی درباره سهم مردان در ناباروری استان بیان کرد: طبق آمار موجود، میزان ناباروری در استان میان زنان و مردان تقریباً یکسان است. افزایش سن، مصرف برخی داروها، بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و مصرف الکل از جمله عوامل مؤثر بر ناباروری در مردان به شمار می‌رود.
وی بر لزوم اطلاع‌رسانی دقیق به زوج‌های جوان تأکید کرد و گفت: بسیاری از افراد به اشتباه تصور می‌کنند می‌توانند سال‌ها پس از ازدواج برای فرزندآوری اقدام کنند، در حالی که افزایش سن زوجین یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد ناباروری است.این مسئول خاطرنشان کرد: اگرچه عوامل ژنتیکی و تغذیه‌ای تا حدی خارج از اراده افراد است، اما دو عامل کلیدی یعنی کاهش سن ازدواج و پرهیز از تعویق طولانی‌مدت فرزندآوری، نقش بسیار مهمی در پیشگیری از ناباروری دارند.وی به زوج‌های جوان توصیه کرد با آگاهی از افزایش احتمال ناباروری با بالا رفتن سن، فرزندآوری را به تعویق نیندازند.
علل ناباروری مردان
دکتر حمیده پاک‌نیت فلوشیپ فوق‌تخصصی ناباروری و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین و رئیس بخش درمان ناباروری دانشگاه علوم پزشکی استان مستقر در بیمارستان ولایت، در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در قزوین گفت: در ایران به ازای هر زن، ۱.۶ فرزند متولد می‌شود، در حالی که این رقم در استان قزوین ۱.۲ است که نرخ بسیار پایینی محسوب می‌شود. این در حالی است که نرخ باروری در افغانستان ۴، پاکستان و عراق ۳.۵ و ترکیه ۱.۹ است. حتی در برخی شهرهای استان، تعداد تولد و فوت تقریباً برابر شده و عملاً افزایش جمعیتی مشاهده نمی‌شود.بر اساس اعلام ستاره علیخانی، سرپرست اداره کل ثبت احوال استان قزوین، آمار سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد تعداد ولادت‌ها با ۱۲ هزار و ۹ مورد، بیش از ۱.۷ برابر تعداد وفات‌ها با ۶ هزار و ۹۹۴ مورد بوده است.بر اساس این گزارش، شهرستان قزوین با ۵ هزار و ۳۷۱ ولادت و ۳ هزار و ۵۲۹ وفات، بیشترین آمار را در استان به خود اختصاص داده است. پس از آن، شهرستان البرز با ۲ هزار و ۳۷۰ ولادت و ۹۸۱ وفات قرار دارد.کمترین میزان ولادت و وفات نیز مربوط به شهرستان آوج با ۳۲۴ ولادت و ۲۹۲ وفات است. در تمامی شهرستان‌های استان، تعداد ولادت‌ها از وفات‌ها بیشتر بوده است. شهرستان آبیک ۶۴۷ ولادت و ۵۴۲ وفات و شهرستان بوئین‌زهرا نیز هزار و ۴۰۵ ولادت و ۶۹۷ وفات را ثبت کرده‌اند.همچنین در شهرستان تاکستان، هزار و ۸۹۲ ولادت در برابر ۹۵۳ وفات به ثبت رسیده است.پاک‌نیت افزود: عوامل اقتصادی و فرهنگی متعددی در کاهش جمعیت نقش دارند. افزایش هزینه‌های زندگی، ناپایداری شغلی، بحران مسکن و کاهش قدرت خرید موجب تأخیر در ازدواج و فرزندآوری شده است.
وی در پاسخ به این پرسش که ناباروری بیشتر شامل زنان می‌شود یا مردان، اظهار کرد: در منابع علمی که عمدتاً آمریکایی هستند، سهم ناباروری زنان بیشتر عنوان شده است، اما آنچه امروز در عمل مشاهده می‌کنیم این است که میزان ناباروری مردان با زنان برابر و حتی در برخی موارد بیشتر است.رئیس مرکز ناباروری بیمارستان ولایت قزوین علت ناباروری در مردان را بیشتر مسائل اقتصادی، اجتماعی و اختلالات رفتاری مانند مصرف سیگار، الکل و قلیان دانست و تصریح کرد: زوج‌هایی که قصد فرزندآوری دارند اما موفق نشده‌اند، باید هرچه سریع‌تر به مرکز درمان ناباروری بیمارستان ولایت مراجعه کنند. بیماری داشتم که در ۳۵ سالگی ازدواج کرده بود و پس از سال‌ها مراجعه به مراکز مختلف، در ۴۲ سالگی به ما مراجعه کرد؛ در حالی که ذخیره فولیکولی خود را از دست داده بود و دیگر امکان انجام اقدام مؤثری برای او وجود نداشت.وی تأکید کرد: متخصصان زنان و زایمان باید بیماران دارای مشکل را حتماً به مراکز درمان ناباروری ارجاع دهند و خود بیماران نیز باید به‌موقع مراجعه کنند تا فرصت طلایی بارداری را از دست ندهند.
سن باروری
رئیس بخش درمان ناباروری بیمارستان ولایت استان قزوین سن باروری در زنان را ۱۷ تا ۳۵ سال عنوان کرد و گفت: این تصور که تا زمان ادامه قاعدگی امکان بارداری وجود دارد، صحیح نیست. هم‌اکنون بیماری ۴۸ ساله دارم که می‌گوید چون هنوز قاعدگی دارد، باید بتواند باردار شود؛ در حالی که چنین تصوری درست نیست.پاک‌نیت افزود: سن باروری در زنان محدود است و به همین دلیل، فریز تخمک باید پیش از ۳۷ سالگی انجام شود؛ زیرا از ۳۷ تا ۳۸ سالگی به بعد، ذخیره فولیکولی زنان به‌طور ناگهانی کاهش می‌یابد و این مسئله منجر به افت شدید باروری می‌شود. همچنین در سنین بالاتر از ۴۳ سال، به دلیل کاهش ذخیره فولیکول‌ها و افزایش اختلالات کروموزومی، احتمال تولد نوزاد سالم کاهش پیدا می‌کند.وی به بانوان زیر ۳۸ سال توصیه کرد برای پیشگیری از مشکلات آینده، نسبت به فریز تخمک اقدام کنند.در پاسخ به این سؤال که زوج‌هایی که قصد فرزندآوری ندارند و می‌خواهند بارداری را به تأخیر بیندازند چه باید بکنند، گفت: با توجه به شرایط فردی و اجتماعی، اگر زوجین تصمیم دارند در سال‌های آینده صاحب فرزند شوند، لازم است هر دو نفر ارزیابی‌های اولیه را انجام دهند تا مشخص شود با مشکل ناباروری مواجه هستند یا خیر.
ممکن است مشکلات ژنتیکی یا رفتاری مانند مصرف سیگار و قلیان داشته باشند که نیازمند بررسی زودهنگام باشد.وی افزود: اگر در ارزیابی‌های اولیه مشکلی مشاهده نشود و نتایج بررسی‌ها طبیعی باشد، می‌توانند چند سال فرزندآوری را به تعویق بیندازند؛ اما در صورت وجود مشکلات رفتاری، باید هرچه سریع‌تر نسبت به رفع آن‌ها از جمله ترک سیگار و قلیان اقدام کنند.رئیس مرکز ناباروری بیمارستان ولایت قزوین معتقد است بیش از هر چیز، اجرای صحیح سیاست‌های جمعیتی اهمیت دارد. مسئولانی که برای حل بحران جمعیت اتاق فکر تشکیل می‌دهند، باید شواهد علمی و تشخیصی را مدنظر قرار دهند، ابعاد مختلف مسئله را بررسی کنند و در راستای رفع مشکلات اقدامات مؤثری انجام دهند.وی اصلاحات ساختاری در حوزه اشتغال، مسکن، آموزش، فرهنگ عمومی و سلامت جامعه را از جمله مهم‌ترین راهکارهای افزایش جمعیت دانست.پاک‌نیت افزود: اگرچه مسئولیت اصلی موضوع جمعیت و بحران کاهش باروری بر عهده دانشگاه‌های علوم پزشکی و وزارت بهداشت است، اما نهادها، سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی مختلف نیز باید برای افزایش نرخ باروری و رفع چالش‌های جمعیتی استان پای کار بیایند و با همفکری و برنامه‌ریزی در این مسیر نقش‌آفرینی کنند.
ایتا
واتساپ
تلگرام