کاهش چشمگیر موالید و افت نرخ رشد جمعیت در ایلام، زنگ خطر آینده جمعیتی این استان را به صدا درآورده؛ به‌گونه‌ای که شمار تولدها طی یک دهه از ۱۱ هزار و ۴۰۰ مورد به ۵ هزار و ۹۰۷ مورد رسیده و نرخ رشد جمعیت نیز از ۱.۳۸ درصد به ۰.۴۷ درصد کاهش یافته است.
خبرگزاری فارس ایلام، ؛ یک روز، صدای گریه نوزادی در خانه‌ای از ایلام بلند می‌شود و خانواده‌ای خود را برای فصل تازه‌ای از زندگی آماده می‌کند؛ اما در مقیاس بزرگ‌تر، تعداد همین تولدهاست که آینده یک شهر و استان را شکل می‌دهد. مدرسه‌های فردا، نیروی کار سال‌های آینده، ترکیب سنی جامعه و حتی میزان نیاز به خدمات اجتماعی، همه از همین عددهای به ظاهر ساده تأثیر می‌پذیرند.در ایلام اما این عددها طی یک دهه مسیری نزولی را طی کرده‌اند؛ مسیری که حالا دیگر نمی‌توان آن را صرفاً یک تغییر آماری دانست. کاهش تولدها و افت نرخ رشد جمعیت، تصویری از استانی ارائه می‌دهد که اگر روند موجود ادامه پیدا کند، در سال‌های آینده با ساختار جمعیتی متفاوتی روبه‌رو خواهد شد.روایت یک کاهش؛ از ۱۱ هزار تولد تا ۵۹۰۷ نوزادآمارها به روشنی از تغییرات جمعیتی ایلام حکایت دارند. شمار نوزادان متولدشده در استان از ۱۱ هزار و ۴۰۰ مورد در سال ۱۳۹۴ به ۵ هزار و ۹۰۷ مورد در سال ۱۴۰۴ رسیده است؛ یعنی طی یک دهه، تعداد تولدهای سالانه تقریباً به نصف کاهش یافته است.همزمان نرخ رشد جمعیت نیز از ۱.۳۸ درصد به ۰.۴۷ درصد رسیده است. پشت این اعداد، مجموعه‌ای از تغییرات اجتماعی و اقتصادی قرار دارد؛ از تغییر سبک زندگی و افزایش هزینه‌های خانوار گرفته تا دغدغه اشتغال، مسکن و آینده فرزندان.در چنین شرایطی، مسئله دیگر تنها تشویق به تولد بیشتر نیست؛ بلکه پرسش اصلی این است که چه عواملی تصمیم خانواده‌ها برای فرزندآوری را دشوار کرده و حمایت‌های موجود تا چه اندازه توانسته‌اند این موانع را کاهش دهند.
چرا مشوق‌ها هنوز به مقصد نرسیده‌اند؟سیاست‌های جوانی جمعیت در سال‌های گذشته با مجموعه‌ای از حمایت‌ها و مشوق‌ها همراه بوده است، اما فاصله میان سیاست روی کاغذ و تجربه واقعی خانواده‌ها همچنان یکی از موضوعات مهم این حوزه است.برای خانواده‌ای که با هزینه مسکن، مخارج روزمره، نگرانی از آینده شغلی و هزینه‌های تربیت و آموزش فرزند روبه‌روست، یک مشوق زمانی معنا پیدا می‌کند که بتواند بخشی از این فشار را در زندگی واقعی کاهش دهد. به همین دلیل، صرف افزایش تعداد برنامه‌های حمایتی لزوماً به معنای افزایش تمایل به فرزندآوری نیست.کریمی معاون توسعه مدیریت و منابع استانداری ایلام نیز با اشاره به همین مسئله، برنامه‌های موجود برای تشویق نسل جوان به فرزندآوری را نیازمند بازنگری دانسته و بر ضرورت تبیین علمی ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی موضوع تأکید کرده است.در واقع، تصمیم به فرزندآوری تصمیمی چندلایه است. خانواده باید همزمان درباره درآمد، شغل، مسکن، مراقبت از کودک، آینده تحصیلی و شغلی فرزند و امکان ادامه فعالیت اجتماعی والدین فکر کند. هر سیاستی که بخواهد بر این تصمیم اثر بگذارد، ناگزیر باید مجموعه این عوامل را ببیند.مسئله فقط اقتصاد نیستکاهش موالید را نمی‌توان فقط با یک عامل توضیح داد. اقتصاد نقش مهمی دارد، اما تغییر نگرش نسل‌های جدید نسبت به ازدواج و فرزندآوری، افزایش سن ازدواج، تغییر سبک زندگی و نگرانی نسبت به آینده نیز در این روند مؤثرند.در چنین شرایطی، سیاست جمعیتی نیازمند گفت‌وگویی گسترده میان خانواده، دانشگاه، رسانه و دستگاه اجرایی است. جامعه باید بداند چرا کاهش جمعیت اهمیت دارد و در مقابل، سیاست‌گذار نیز باید بداند خانواده‌ها دقیقاً با چه موانعی مواجه هستند.
از همین زاویه، استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها و کارشناسان جمعیت‌شناسی می‌تواند به شناخت دقیق‌تر وضعیت استان کمک کند. پژوهش‌های محلی می‌توانند مشخص کنند مهم‌ترین موانع فرزندآوری در ایلام چیست و حمایت‌ها باید در کدام نقطه متمرکز شوند.رسانه‌ها نیز می‌توانند از روایت‌های کلیشه‌ای فاصله بگیرند و زندگی واقعی خانواده‌ها را روایت کنند؛ خانواده‌هایی که میان هزینه‌های زندگی، اشتغال، تربیت فرزند و دغدغه آینده در حال تصمیم‌گیری هستند.مادران شاغل؛ یک حلقه مهم در زنجیره حمایتفرزندآوری تنها به لحظه تولد ختم نمی‌شود. برای بسیاری از خانواده‌ها، پرسش اصلی بعد از تولد آغاز می‌شود؛ اینکه مادر چگونه به کار خود ادامه دهد، کودک چه زمانی و چگونه مراقبت شود و خانواده چگونه میان مسئولیت شغلی و خانوادگی تعادل برقرار کند. به همین دلیل حمایت از مادران شاغل یکی از بخش‌های مهم سیاست‌های جمعیتی است. بر اساس تأکید مطرح‌شده از سوی معاون استاندار ایلام، دستگاه‌های اجرایی باید در چارچوب قانون، حمایت‌های شغلی و حقوقی لازم را برای کارکنان دارای بیش از ۲ فرزند فراهم کنند.اگر حمایت‌ها در محیط کار قابل لمس باشد، بخشی از نگرانی خانواده‌هایی که میان فرزندآوری و تداوم اشتغال مردد هستند، می‌تواند کاهش یابد. این حمایت‌ها البته زمانی اثرگذارتر خواهند بود که با سایر سیاست‌های مسکن، معیشت، مراقبت از کودک و خدمات اجتماعی همراه شوند.آینده‌ای که از امروز ساخته می‌شودجمعیت استان ایلام تا پایان آذرماه سال گذشته ۶۱۷ هزار و ۳۰۲ نفر اعلام شده است؛ ۳۱۳ هزار و ۸۸۶ مرد و ۳۰۳ هزار و ۴۱۶ زن. اما اهمیت این عدد زمانی بیشتر روشن می‌شود که در کنار روند کاهش موالید و افت نرخ رشد جمعیت قرار گیرد.
کاهش تعداد تولدها در کوتاه‌مدت شاید تنها در آمارهای ثبت احوال دیده شود، اما آثار آن می‌تواند سال‌ها بعد در مدارس، دانشگاه‌ها، بازار کار و ساختار سنی جامعه نمایان شود. کاهش نیروی کار و افزایش سهم سالمندان از جمله پیامدهایی است که درباره ادامه این روند مورد توجه قرار گرفته است.اکنون مسئله اصلی برای ایلام، صرفاً افزایش آمار تولد نیست؛ بلکه ایجاد شرایطی است که خانواده جوان احساس کند فرزندآوری با امنیت شغلی، حمایت اجتماعی و چشم‌انداز قابل قبول‌تری برای آینده همراه خواهد بود.
زنگ خطر جمعیت در ایلام با یک عدد به صدا درنیامده است؛ بلکه مجموعه‌ای از اعداد کنار هم قرار گرفته‌اند تا تصویری روشن از یک تغییر بزرگ ارائه دهند. تولدهای سالانه از ۱۱ هزار و ۴۰۰ مورد به ۵ هزار و ۹۰۷ مورد رسیده و نرخ رشد جمعیت نیز به ۰.۴۷ درصد کاهش یافته است.این روند، بیش از آنکه نیازمند شعار باشد، به شناخت دقیق مسئله و سیاست‌های قابل لمس برای خانواده‌ها نیاز دارد.
آینده جمعیتی ایلام در گرو تصمیم‌هایی است که امروز درباره اشتغال، مسکن، حمایت از مادران، خدمات اجتماعی و کیفیت اجرای سیاست‌های جمعیتی گرفته می‌شود؛ تصمیم‌هایی که نتیجه آنها نه فقط در آمارهای سال آینده، بلکه در چهره ایلام سال‌های بعد دیده خواهد شد.
ایتا
واتساپ
تلگرام