به گزارش مرکز رسانه ای جوانی جمعیت و به نقل از ایرنا، دیدن زوج‌های جوانی که با چشم‌های خسته و چهره‌های برافروخته پشت در شعبه‌های دادگاه منتظر نوبت رسیدگی ایستاده‌اند، یک تصویر پرتکرار است، اما حقیقت ماجرا معمولاً آن چیزی نیست که در برگه‌های دادخواست نوشته می‌شود. واقعیت این است که کمتر پیوندی بر اثر یک زلزله ناگهانی از هم می‌پاشد؛ در بیشتر اوقات، زندگی‌ها زیر بار تلنبار شدن رنجش‌های ناگفته، لجبازی‌های بی‌پایان و ناتوانی در مدیریت بحران‌های ساده خرد می‌شوند. آدم‌هایی که روزی با هزار امید دست در دست هم گذاشتند، جایی در میانه راه، وقتی با نخستین سنگلاخ روبه‌رو شدند، چون راه گفت‌وگو و درک متقابل را بلد نبودند، به آخرین راهکار یعنی بن‌بست پناه بردند.
در بافت اجتماعی کرمان، جایی که خانواده همواره پناهگاه و اصالت شمرده می‌شده، سبک زندگی و انتظارات زوج‌ها با سرعت زیادی دستخوش دگرگونی شده است. ورود به زندگی مشترک بدون شناخت واقع‌بینانه از روانشناسی رابطه، نداشتن ظرفیت برای تاب‌آوری در برابر سختی‌ها و دست‌به‌گریبان شدن با مقایسه‌های دائمی، پیوندهای نوپا را آسیب‌پذیرتر از قبل کرده است. وقتی مهارت مهار هیجان و گفت‌وگوی عاقلانه وجود نداشته باشد، کوچک‌ترین اختلاف سلیقه تبدیل به یک میدان جنگ خانگی می‌شود؛ میدانی که در آن، خشم لحظه‌ای بر دوراندیشی غلبه می‌کند و کار را به مراجع قضایی می‌کشاند.
از زاویه روان‌شناختی و جامعه‌شناسی، طلاق پایان خط یک بیماری مزمن در رابطه است، نه شروع آن، مراجعه به دادگاه زمانی اتفاق می‌فتد که چراغ گفتمان دونفره خیلی وقت پیش خاموش شده و دیوار سوءتفاهم میان زن و شوهر قد کشیده است. با این حال، شواهد میدانی نشان می‌دهد که بسیاری از همین تصمیم‌ها شتاب‌زده و از سر ناچاری است؛ تصمیم‌هایی که اگر یک مداخله حرفه‌ای، آموزش‌محور و بهنگام در میان باشد، قابلیت بازگشت به ریل آرامش را دارند، به شرط اینکه آموزش و بازنگری در رفتار، جایگزین اصرار بر جدایی شود.
کاهش توافق بر جدایی و هشدار دادخواست‌های یک‌طرفه
بررسی‌ها نشان می‌دهد در کنار افت دعاوی توافقی، شکل مطالبات قضایی زوج‌ها دستخوش تغییر شده است در مصداق همین گفته، حسین رمضانی‌زاده، رئیس دادگستری شهرستان رفسنجان در یکی از سخنان پیش از خطبه‌های نماز جمعه این شهرستان به آمار قابل توجهی اشاره کرد . وی با اعلام کاهش ۶ درصدی ورودی پرونده‌ها و ۲۷ درصدی طلاق‌های توافقی اظهار کرد: هرچند در طلاق‌های توافقی روند کاهشی وجود داشته، اما در طلاق‌های به درخواست زوج یا زوجه همچنان افزایش مشاهده می‌شود که نیازمند مداخلات فرهنگی و اجتماعی گسترده‌تر است.
این دگرگونی بیانگر آن است که حل ریشه‌ای اختلافات نیازمند تدابیر پیشگیرانه‌تری است تا از فرسایشی شدن تعارض‌ها پیشگیری شود.
طی یک سال گذشته چهار هزار و ۶۸۷ پرونده با موضوع طلاق به درخواست زوجه در محاکم قضایی استان کرمان ثبت شده استالبته اجرای برنامه‌های هدایت‌شده توانسته در بخش گسترده‌ای از استان نمود عینی پیدا کند. در همین راستا، مجتبی قدیمی، معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان کرمان در نخستین نشست تعاملی و هم‌اندیشی مدیران مراکز مشاوره متصل به سامانه «مسیر» با این معاونت که در سال‌جاری برگزار شد ، با اشاره به کاهش ۶.۴۰ درصدی طلاق توافقی در استان گفت: بر اساس آمارهای ثبت شده، حوزه‌های قضایی کرمان با ۱۷.۸ درصد، رفسنجان ۱۱.۵ درصد، سیرجان ۲۳.۵ درصد، جیرفت ۲۶.۵ درصد، بافت ۲۴.۱ درصد، رابر ۲۱ درصد، بم هفت درصد، نرماشیر ۳۴.۷ درصد، زرند ۲ درصد، شهربابک ۲۴ درصد، کهنوج پنج درصد، فاریاب ۳۰ درصد، منوجان ۲۷ درصد، قلعه‌گنج ۳ درصد، انار ۲ درصد و عنبرآباد ۱۰ درصد کاهش ثبت واقعه طلاق را در مقایسه با سال گذشته تجربه کرده‌اند.
وی در ادامه با بیان اینکه طی یک سال گذشته چهار هزار و ۶۸۷ پرونده با موضوع طلاق به درخواست زوجه در محاکم قضایی استان کرمان ثبت شده است، گفت: هرچند بخش قابل توجهی از پرونده‌های خانواده با مداخلات مشاوره‌ای و تلاش برای ایجاد سازش مورد رسیدگی قرار می‌گیرد، اما همچنان ضرورت دارد آموزش مهارت‌های ارتباطی، کنترل هیجانات، گفت‌وگوی مؤثر و مسئولیت‌پذیری خانوادگی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
وی تاکید کرد که آموزش‌های پیش از ازدواج، حین زندگی مشترک و همچنین بهره‌گیری از خدمات تخصصی مراکز مشاوره خانواده از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از اختلافات خانوادگی و کاهش طلاق به شمار می‌رود.
آموزش مهارت؛ زیربنای آرامش در چهاردیواری خانه
تمرکز بر توانمندسازی ارتباطی خانواده‌ها هسته اصلی رویکردهای مداخله‌ای را شکل داده است. قدیمی در نشستی که به آن اشاره شد در جمع مسئولان حوزه حمایتی با اشاره به اهمیت استحکام خانواده گفت: توسعه آموزش مهارت‌های زندگی، برگزاری دوره‌های آموزشی پیش از ازدواج، حین زندگی مشترک و در آستانه طلاق، از مهم‌ترین برنامه‌های پیشگیرانه برای کاهش اختلافات خانوادگی و کاهش آمار طلاق است.
وی افزود که آموزش صحیح و ارتقای مهارت‌های ارتباطی زوج‌ها می‌تواند نقش مؤثری در افزایش آرامش خانواده و پیشگیری از بسیاری از آسیب‌های اجتماعی ایفا کند.
معاون دادگستری کل استان کرمان تاکید کرد که رویکرد دستگاه قضایی در سال‌های اخیر بر توسعه اقدامات پیشگیرانه، بهره‌گیری از ظرفیت مراکز مشاوره خانواده و افزایش آگاهی زوج‌ها برای مدیریت اختلافات خانوادگی متمرکز بوده است.
وی افزود: مراکز مشاوره متصل به سامانه «مسیر» نقش مهمی در هدایت زوجین به سمت گفت‌وگو، حل مسالمت‌آمیز اختلافات و اتخاذ تصمیم‌های آگاهانه ایفا می‌کنند و نتایج به دست آمده نشان‌دهنده اثربخشی این رویکرد در کاهش برخی دعاوی خانوادگی است.
قدیمی گفت: طی سال‌های اخیر، بیش از ۲ هزار و ۴۷۰ نفر از زوج‌ها متقاضی طلاق در کارگاه‌های «مهر» شرکت کرده‌اند که این آموزش‌ها به تحقق ۲۹۱ مورد سازش منجر شده است.
وی افزود: برنامه عملیاتی «ارتقای مهارت‌های ارتباطی زوج‌ها متقاضی طلاق و سازش‌یافته از طریق برگزاری کارگاه‌های مهر و رصد و پایش پایداری سازش زوجین آموزش‌دیده» با هدف کاهش اختلافات خانوادگی، افزایش صلح و سازش و تحکیم بنیان خانواده در حال اجراست.
کارگاه‌های مهر؛ مجالی برای نجات زندگی پیش از جدایی
ایجاد سازوکار درنگ و خودآگاهی، بستر را برای سنجش دوباره پیوند زناشویی فراهم ساخته است. قدیمی در تشریح دستاوردهای آموزشی به متقاضیان طلاق گفت که تاکنون، ۲ مربی ملی و ۳۰ مربی استانی در حوزه آموزش مهارت‌های ارتباطی زوج‌ها تربیت شده‌اند و ۲۱۳ کارگاه هفت ساعته «مهر» برای ۲ هزار و ۴۷۵ نفر از متقاضیان طلاق توافقی برگزار شده است.
وی تصریح کرد: بر اساس آمارهای ثبت شده، از مجموع شرکت‌کنندگان در این دوره‌ها، ۲۹۱ مورد سازش میان زوجین حاصل شده که بیانگر اثربخشی آموزش‌های مهارت‌محور در پیشگیری از تصمیم‌گیری‌های شتاب‌زده در موضوع طلاق است.
معاون دادگستری کل استان کرمان بیان کرد: زوج‌های متقاضی طلاق پیش از ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، به مراکز مشاوره مداخله در کاهش طلاق ارجاع می‌شوند و در کارگاه‌های آموزشی «مهر» شرکت می‌کنند.
وی افزود: پس از گذراندن هفت ساعت آموزش مهارت‌های ارتباطی و مدیریت روابط خانوادگی، سه تا پنج جلسه سازش برگزار می‌شود و در صورت توافق زوج‌ها، پرونده مختومه خواهد شد؛ در غیر این صورت فرآیند رسیدگی قضایی ادامه می‌یابد.
قدیمی تاکید کرد که عنوان «مهر» برگرفته از سه مفهوم «من چه نقاط ضعفی دارم»، «همسرم چه نقاط قوتی دارد» و «رویکرد و راهکار جدید برای حل اختلاف» است که به زوجین کمک می‌کند با نگاهی واقع‌بینانه‌تر نسبت به مسائل زندگی مشترک تصمیم‌گیری کنند.
وی یادآور شد: شرکت در کارگاه‌های مهر موجب تغییر نگرش زوج‌ها، افزایش خودآگاهی، یادگیری مهارت‌های زندگی و اجتماعی، مدیریت هیجانات منفی، تقویت قدرت تصمیم‌گیری و توجه بیشتر به آینده خانواده و فرزندان می‌شود.
معاون دادگستری استان کرمان تأکید کرد: بسیاری از زوج‌ها در جریان این دوره‌ها به این نتیجه می‌رسند که بروز برخی مشکلات در زندگی مشترک به معنای پایان زندگی خانوادگی نیست و با بهره‌گیری از مهارت‌های ارتباطی می‌توان مسیر بهبود روابط را هموار کرد.
وی از برگزاری کارگاه‌های «محبت» برای زوج‌ها سازش‌یافته خبر داد و گفت: این دوره‌ها با هدف تثبیت مهارت‌های ارتباطی، تقویت زندگی آگاهانه و افزایش پایداری سازش‌ها برگزار می‌شود.
به گفته معاون دادگستری استان کرمان، رصد و پایش مستمر زوجین آموزش‌دیده، اجرای پیش‌آزمون و پس‌آزمون، ارسال پیامک‌های آموزشی و سنجش مستمر میزان ارتقای مهارت‌های ارتباطی از جمله اقدامات پیش‌بینی شده در این برنامه است.
ضرورت ارتقای ساختارها و پیوند آموزش با سال‌های نخستین زندگی
دستیابی به ثبات پایدار در کانون خانواده، در گرو همراهی همگانی و برطرف کردن نواقص اجرایی است. قدیمی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین موانع، استقبال محدود برخی مراجعان از حضور در دوره‌های آموزشی است که ضرورت بازنگری در فرآیندهای اجرایی و تقویت مشوق‌های قانونی را دوچندان می‌کند.
وی افزود: براساس نظرسنجی‌های انجام شده، ارائه آموزش‌های مهارت‌های ارتباطی در دوران پیش از ازدواج یا سال‌های ابتدایی زندگی مشترک می‌تواند اثربخشی بیشتری در کاهش اختلافات خانوادگی داشته باشد.
معاون اجتماعی دادگستری استان کرمان همچنین بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مختلف از جمله دفاتر ثبت اسناد، رسانه ملی، سازمان تبلیغات اسلامی و شورای اجتماعی کشور برای توسعه آموزش‌های مهارت زندگی و فرهنگ‌سازی در این حوزه تأکید کرد.
وی خاطرنشان کرد: تقویت آموزش‌های مهارت‌محور، توسعه فرهنگ گفت‌وگو و بهره‌گیری از ظرفیت مراکز مشاوره خانواده می‌تواند نقش مؤثری در کاهش اختلافات خانوادگی، افزایش سازش و تحکیم بنیان خانواده در جامعه ایفا کند.
تجربه نشان می‌دهد که مهار گسست‌های خانوادگی در راهروهای مجتمع‌های قضایی، تنها مانند زدن یک چسب زخم بر جراحتی کهنه و عمیق است. خانواده برای رویین‌تن شدن در برابر طوفان سوءتفاهم‌ها، پیش از هر چیز به واکسیناسیون مهارتی نیاز دارد؛ واکسنی که باید در سال‌های اول جوانی، در دوران نامزدی و ماه‌های نخست زندگی مشترک تزریق شود تا زوج‌ها یاد بگیرند تفاوت‌ها تهدید نیستند، بلکه نیازمند سازگاری و فهم متقابل‌اند.
اگر به دنبال جامعه‌ای با کانون‌های گرم و پایدار هستیم، باید فرهنگ مراجعه به مشاور و یادگیری مهارت‌های همسرداری از یک برچسب اضطراری در دقیقه نود، به یک ضرورت پذیرفته‌شده اجتماعی تبدیل شود. پیوند زناشویی دانه‌ای است که برای شکوفایی نیازمند مراقبت مداوم، گوش دادن صبورانه و مدیریت خشم است؛ تا زمانی که این آموزش‌ها در متن جامعه نهادینه نشود، بار سنگین بازگرداندن آرامش همچنان بر دوش جلسات سازش در روزهای پایانی رابطه سنگینی خواهد کرد.
ایتا
واتساپ
تلگرام