به گزارش مرکز رسانه ای جوانی جمعیت و به نقل از تسنیم، ایوب درویشی در جلسه شورای اداری استان اصفهان با اشاره به روند تحولات جمعیتی کشور و استان اظهار کرد: جمعیت یکی از موضوعات اساسی در نظام حکمرانی است و صرفاً یک شاخص کمی محسوب نمی‌شود، بلکه کیفیت، پویایی، دانش و توانمندی جمعیت نیز در حرکت چرخ‌های توسعه جامعه نقش اساسی دارد. بدون جمعیت فعال و توانمند، تحقق اهداف توسعه‌ای و شکل‌گیری سازوکارهای کارآمد حکمرانی با چالش مواجه می‌شود.

معاون سیاسی و اجتماعی استانداری اصفهان افزود: جمعیت در کنار سرزمین، حکومت و حاکمیت از مؤلفه‌های بنیادین شکل‌گیری و استمرار دولت‌هاست و نمی‌توان نسبت به پیامدهای کاهش جمعیت فعال و مولد بی‌تفاوت بود؛ چراکه تضعیف جمعیت پویا می‌تواند در بلندمدت بر روند توسعه، اداره کشور و حتی مسائل راهبردی و امنیت ملی اثرگذار باشد.

وی با اشاره به تدوین اطلس و شناسنامه جمعیتی استان اصفهان تصریح کرد: بررسی آمارهای سال‌های 1400 تا 1404 نشان می‌دهد جمعیت استان با کاهش 25 درصدی مواجه بوده و نرخ ازدواج نیز 22 درصد افت کرده است. این شرایط ضرورت توجه جدی‌تر به سیاست‌های جمعیتی و طراحی برنامه‌های عملیاتی در سطح استان و شهرستان‌ها را نشان می‌دهد.

اقتصاد، مسکن و فرهنگ؛ سه محور مؤثر بر تحولات جمعیتی

درویشی با بیان اینکه مسئله جمعیت را نمی‌توان به یک علت مشخص محدود کرد، گفت: بر اساس مطالعات انجام‌شده، اقتصاد و معیشت، مسکن و فرهنگ‌سازی سه محور اصلی در مواجهه با چالش‌های جمعیتی هستند و در کنار آنها عواملی مانند ثبات اقتصادی، امید به زندگی، باورهای اجتماعی و هماهنگی سیاست‌های اجرایی نیز بر تحولات جمعیتی اثر می‌گذارند.

وی ادامه داد: سیاست‌های جمعیتی باید همه‌جانبه، قابل اجرا و متناسب با شرایط واقعی جامعه باشد و در مسیر اجرا نیز به‌طور مستمر مورد ارزیابی، اصلاح و بازنگری قرار گیرد. عبور از چالش‌های جمعیتی و جلوگیری از بسته‌شدن پنجره جمعیتی با اقدامات مقطعی و محدود یک دستگاه امکان‌پذیر نیست و نیازمند همکاری فراگیر همه نهادهای مسئول است.

معاون سیاسی و اجتماعی استانداری اصفهان با اشاره به اقدامات حمایتی در حوزه ازدواج و فرزندآوری خاطرنشان کرد: در شش‌ماهه نخست امسال میزان پرداخت تسهیلات ازدواج در کشور 41 درصد و تسهیلات فرزندآوری 20 درصد افزایش داشته است، اما صرف افزایش تسهیلات نمی‌تواند پاسخگوی همه ابعاد مسئله جمعیت باشد و حمایت از خانواده‌ها باید ابعاد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را نیز دربر بگیرد.

کاهش فرزندآوری و ضرورت حمایت پایدار از جوانان

درویشی با اشاره به تغییر الگوی فرزندآوری گفت: افزایش سهم تولد فرزند اول در مقایسه با فرزندان بعدی نشان می‌دهد بخشی از خانواده‌ها در شرایط فعلی به سمت الگوی تک‌فرزندی حرکت کرده‌اند و کاهش تمایل به داشتن فرزند دوم و سوم، ضرورت توجه به دغدغه‌های اقتصادی و سایر موانع موجود را نشان می‌دهد.

وی با اشاره به وجود حدود 14 میلیون نفر در سن ازدواج در کشور اظهار کرد: تسهیل ازدواج جوانان، رفع موانع فرهنگی و اقتصادی تشکیل خانواده و حمایت پایدار از فرزندآوری باید در دستور کار همه دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد. رویکرد ما باید از مشوق‌های مقطعی به سمت حمایت‌های نهادی و مستمر از جوانان برای ازدواج و تشکیل خانواده تغییر کند.

معاون سیاسی و اجتماعی استانداری اصفهان اجرای دقیق قانون جوانی جمعیت و بازنگری در بخش‌هایی از آن را ضروری دانست و افزود: باید موانع موجود در مسیر ازدواج و فرزندآوری به‌صورت دقیق شناسایی و برای آنها راهکارهای عملیاتی و قابل اجرا طراحی شود. پیش‌بینی‌های جمعیتی نیز نشان می‌دهد در صورت استمرار روند کنونی، کشور در سال‌های 1425 تا 1430 با رشد منفی جمعیت مواجه خواهد شد و پنجره جمعیتی به سمت بسته‌شدن کامل پیش خواهد رفت.

فرمانداران مأمور پیگیری برنامه‌های جمعیتی شدند

درویشی با تأکید بر نقش مدیریت استان و شهرستان‌ها در اجرای سیاست‌های جمعیتی گفت: استاندار در سطح استان و فرمانداران در شهرستان‌ها باید با استفاده از ظرفیت قرارگاه‌های مربوطه، هماهنگی میان دستگاه‌ها را تقویت کنند. فرمانداران نیز به عنوان رؤسای قرارگاه‌های شهرستانی باید اجرای برنامه‌های جمعیتی و تعهدات دستگاه‌ها را در بالاترین سطح پیگیری کنند.

وی با اشاره به امضای تفاهم‌نامه چندجانبه استانی در چارچوب طرح جمعیتی فتحان افزود: فرمانداران باید با پیگیری مستمر تعهدات دستگاه‌ها و استفاده از ظرفیت مجموعه‌های مختلف، برای رفع موانع موجود در مسیر ازدواج و فرزندآوری اقدام کنند و زمینه اجرای برنامه‌هایی جدی‌تر، خلاقانه‌تر و مؤثرتر را در شهرستان‌ها فراهم کنند.

معاون سیاسی و اجتماعی استانداری اصفهان تأکید کرد: دستگاه‌های اجرایی باید متناسب با مأموریت و ظرفیت خود پیوست جمعیتی داشته باشند و از اقدامات صرفاً اداری فاصله بگیرند و با برنامه‌های خلاقانه و میدانی وارد عمل شوند. مسئله جمعیت نیازمند همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌هاست و هیچ نهادی به تنهایی نمی‌تواند این چالش را حل کند؛ بنابراین هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و پیگیری مستمر برنامه‌ها باید در دستور کار قرار گیرد.

حمایت پایدار از خانواده‌ها جایگزین مشوق‌های مقطعی شود

در ادامه نیز مریم فاتحی‌زاده، مدیرکل دفتر امور بانوان و خانواده استانداری اصفهان، با تأکید بر ضرورت توجه جدی به مسئله جمعیت اظهار کرد: جمعیت امروز به یکی از مهم‌ترین مسائل راهبردی کشور تبدیل شده و در تحلیل‌های مرتبط با امنیت ملی نیز نمی‌توان از پیامدهای کاهش جمعیت و سالمندی غافل شد.

وی افزود: بر اساس پیش‌بینی‌های جمعیتی، ممکن است در فاصله سال‌های 1425 تا 1430 تعداد فوتی‌ها از ولادت‌ها پیشی بگیرد؛ شرایطی که ضرورت اقدام فوری و هماهنگ دستگاه‌های اجرایی را نشان می‌دهد. در کنار این موضوع، کاهش شدید ازدواج و افزایش شمار افرادی که تاکنون ازدواج نکرده‌اند نیز از چالش‌های جدی حوزه جمعیت است.

فاتحی‌زاده با اشاره به تأکید ستاد ملی جمعیت بر افزایش ازدواج و فرزندآوری تصریح کرد: سیاست‌های جمعیتی باید از مشوق‌های مقطعی عبور کند و به سمت حمایت‌های پایدار از خانواده‌ها برود. در همین راستا، تأمین مسکن متناسب با شرایط زوج‌های جوان، از جمله ساخت واحدهای مسکونی کوچک و استیجاری برای سال‌های ابتدایی زندگی مشترک، به عنوان یکی از پیشنهادهای تسهیل تشکیل خانواده و فرزندآوری مطرح شده است.

حمایت معیشتی از خانواده‌ها در سیاست‌های جمعیتی

وی با بیان اینکه شرایط اقتصادی در تصمیم خانواده‌ها برای فرزندآوری اثرگذار است، ادامه داد: هزینه‌های زندگی و مسائل معیشتی از عوامل مؤثر بر تصمیم خانواده‌ها برای داشتن فرزند است و برنامه‌های جمعیتی باید در کنار فرهنگ‌سازی، حمایت عملی از خانواده‌ها را نیز دنبال کند.

مدیرکل دفتر امور بانوان و خانواده استانداری اصفهان درباره برنامه اجرایی استان در حوزه جمعیت گفت: برنامه‌ای برای شهرستان‌ها تدوین شده و جزئیات آن در اختیار فرمانداران قرار گرفته است. این برنامه بر رویکرد محله‌محور استوار است و در آن ابتدا هسته‌های منطقه‌ای جمعیت و سپس هسته‌های محله‌محور شکل می‌گیرد تا گروه‌های هدف متناسب با شرایط هر منطقه شناسایی شوند.

وی افزود: بر اساس این الگو، آموزش‌ها و اقدامات فرهنگی باید متناسب با نیازهای واقعی مردم هر منطقه طراحی و اجرا شود و نمی‌توان برای همه شهرستان‌ها و محله‌ها یک نسخه واحد در نظر گرفت.

خانواده‌های تک‌فرزند و افراد مجرد در گروه‌های هدف

فاتحی‌زاده با اشاره به گروه‌های هدف برنامه جمعیتی اظهار کرد: خانواده‌های تک‌فرزند، خانواده‌های بدون فرزند و افراد مجرد از جمله گروه‌هایی هستند که در طراحی برنامه‌های آموزشی و فرهنگی مورد توجه قرار گرفته‌اند و برای هر گروه نیز متناسب با شرایط و نیازهای آن، محتوای آموزشی و برنامه‌های جداگانه پیش‌بینی شده است.

وی ادامه داد: فرهنگ‌سازی، مدیریت ادراک خطر و تسهیل ازدواج از محورهای این برنامه‌هاست و تلاش شده محتوای مورد نیاز هر گروه به صورت متناسب طراحی شود تا اقدامات فرهنگی از حالت کلی و یکسان برای همه مخاطبان خارج شود.

آماده‌سازی زیرساخت اجرای طرح در شهرستان‌ها

مدیرکل دفتر امور بانوان و خانواده استانداری اصفهان خاطرنشان کرد: راهنمای تشریحی، نمونه‌های کاربردی، محتوای آموزشی و فایل‌های ارائه برای اجرای برنامه در اختیار فرمانداران قرار گرفته و تفاهم‌نامه‌های مربوط نیز آماده شده است؛ بنابراین زیرساخت‌های لازم برای آغاز اجرای طرح در شهرستان‌ها فراهم شده و اکنون باید دستگاه‌های اجرایی با جدیت وارد مرحله عملیاتی شوند.

فاتحی‌زاده تأکید کرد: اجرای سیاست‌های جمعیتی مسئولیت یک دستگاه خاص نیست و هر یک از دستگاه‌های اجرایی باید بر اساس وظایف قانونی خود از فرمانداران در اجرای این طرح پشتیبانی کنند.

وی در پایان گفت: جلسات تخصصی با دستگاه‌های مختلف برگزار شده و مسئولیت‌ها و مصوبات مربوط به هر بخش مشخص شده است؛ اکنون انتظار می‌رود مدیران استانی و شهرستانی با هم‌افزایی و پیگیری مستمر، اجرای برنامه‌های جمعیتی را به‌طور جدی در دستور کار قرار دهند.