به گزارش مرکز رسانه ای جوانی جمعیت و به نقل از ایرنا، تشکیل خانواده برای بسیاری از جوانان همچنان یک خواسته و هدف جدی است، اما در شرایطی که هزینه‌های مسکن، اجاره‌بها، مراسم ازدواج، طلا، خوراک، درمان و سایر نیازهای روزمره افزایش یافته، نگرانی از آینده اقتصادی به یکی از موضوعات اثرگذار بر تصمیم آنان تبدیل شده است.
روایت جوانانی که در گفت‌وگو با خبرنگار ما از تجربه‌های خود سخن گفته‌اند، نشان می‌دهد که مساله ازدواج صرفاً به نبود علاقه یا کاهش تمایل به تشکیل خانواده محدود نمی‌شود و بخشی از آن به احساس نااطمینانی نسبت به توانایی تأمین هزینه‌های زندگی مشترک بازمی‌گردد.
از سوی دیگر، مسائل خانواده تنها اقتصادی نیست و ابعاد مختلفی از جمله فرهنگی، اجتماعی، جمعیتی، روان‌شناختی، آموزشی، حقوقی و رسانه‌ای دارد. همین چندبعدی بودن مسائل موجب شده دستگاه‌ها و نهادهای مختلف هر یک بخشی از این موضوع را دنبال کنند؛ با این حال، نبود هماهنگی کافی، موازی‌کاری، فاصله میان پژوهش و اجرا و ضعف در ارزیابی نتایج برنامه‌ها از جمله چالش‌هایی است که می‌تواند اثربخشی اقدامات را کاهش دهد.
در چنین شرایطی، «میز خانواده» در اصفهان با هدف ایجاد یک سازوکار فرابخشی برای همگرایی ظرفیت‌های دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، حوزه‌های علمیه، سازمان‌های مردم‌نهاد، صنایع، رسانه‌ها و خود خانواده‌ها شکل گرفته است؛ ساختاری که بنا بر دیدگاه مسوولان ارشد استان، قرار است از سطح برگزاری جلسات و برنامه‌های مناسبتی فراتر رفته و به سمت شناسایی دقیق مسائل، ارائه راهکار، اجرای برنامه و ارزیابی نتایج حرکت کند.
تورم و درآمد ثابت؛ ۲ مانع پیش روی ازدواج جوانان
افزایش هزینه‌های زندگی، فاصله میان درآمد و مخارج و نگرانی از تأمین هزینه‌های آغاز زندگی مشترک، از جمله دغدغه‌هایی است که شماری از جوانان آن را عاملی برای به تعویق انداختن ازدواج عنوان می‌کنند.
یکی از جوانان ۳۸ ساله که هنوز ازدواج نکرده است، در گفت‌وگویی، مهم‌ترین مانع پیش روی خود را شرایط اقتصادی دانست و گفت: تورم و گرانی در کنار ثابت ماندن حقوق، باعث شده است بسیاری از جوانان برای ورود به زندگی مشترک احساس اطمینان نکنند.
وی با اشاره به تجربه خود از حضور در چند مورد خواستگاری افزود: مواردی برای ازدواج پیش آمده، اما انتظارات و هزینه‌هایی که مطرح بوده با درآمدی که داریم، همخوانی نداشته است.
این جوان که کارمند است، اظهار داشت: وقتی هزینه‌های روزمره زندگی به طور مستمر افزایش پیدا می‌کند، فرد نمی‌داند چند ماه آینده چه شرایطی خواهد داشت و همین مساله تصمیم‌گیری برای ازدواج را دشوار می‌کند.
وی معتقد است در کنار کنترل تورم، باید تسهیلات مؤثرتری برای جوانانی که قصد تشکیل خانواده دارند در نظر گرفته شود تا نگرانی‌های اقتصادی، مانع آغاز زندگی مشترک نشود.
او گفت: اگر جوان بداند برای تأمین مسکن، مراسم ازدواج و هزینه‌های ابتدایی زندگی حمایت مشخصی وجود دارد، با اطمینان بیشتری برای ازدواج قدم برمی‌دارد.
این جوان در عین حال تأکید کرد که علاقه به ازدواج همچنان در میان جوانان وجود دارد، اما شرایط اقتصادی موجب شده است بسیاری از آنان، تصمیم خود را به آینده موکول کنند.
هزینه‌های مراسم ازدواج؛ از تالار تا طلا
هزینه‌های مراسم ازدواج از تالار و پذیرایی گرفته تا خرید طلا و دیگر مخارج آغاز زندگی، به گفته برخی جوانان به یکی از عوامل بازدارنده در مسیر ازدواج تبدیل شده است؛ هزینه‌هایی که حتی برگزاری یک مراسم ساده خانوادگی را برای برخی دشوار کرده است.
یک کاسب ۳۶ ساله نیز طی گفت‌وگویی درباره شرایط خود برای ازدواج گفت: صددرصد به ازدواج فکر کرده‌ام و حتی در مرحله آشنایی نیز بوده‌ام، اما نگرانی از هزینه‌های زندگی و مراسم ازدواج باعث شده با استرس و تردید پیش بروم.
وی ادامه داد: هر بار که هزینه‌های یک مراسم ساده را محاسبه می‌کنم، متوجه می‌شوم حتی برای برگزاری یک جشن کوچک با حضور اعضای خانواده و نزدیکان نیز باید هزینه قابل توجهی پرداخت شود.
این جوان با اشاره به هزینه‌های تالار، پذیرایی و طلا افزود: وقتی همه این هزینه‌ها را کنار هم می‌گذاریم، گاهی آدم از ادامه مسیر منصرف می‌شود.
وی با بیان اینکه برای ازدواج آسان نیز پیگیری کرده است، گفت: برخی مراکز امکاناتی برای برگزاری مراسم ارائه می‌کنند، اما کیفیت خدمات و امکانات موجود با انتظارات خانواده‌ها همیشه همخوان نیست.
این کاسب، ایجاد مکان‌های مناسب و کم‌هزینه برای برگزاری مراسم ازدواج را یکی از راهکارهای قابل اجرا دانست و افزود: اگر سالن‌های مناسب با هزینه پایین‌تر در اختیار زوج‌های جوان قرار گیرد، بخشی از فشار مالی ابتدای زندگی کاهش پیدا می‌کند.
وی همچنین خواستار توجه به مسائل اقتصادی و کنترل تورم شد و گفت: یک جوان زمانی می‌تواند برای آینده خود تصمیم بگیرد که از ثبات نسبی درآمد و هزینه‌ها اطمینان داشته باشد.
جوانان می‌خواهند ازدواج کنند، اما از آینده اقتصادی می‌ترسند
«می‌خواهیم ازدواج کنیم، اما از آینده اقتصادی مطمئن نیستیم»؛ «ازدواج می‌کنم، اگر بدانم از عهده هزینه‌های زندگی برمی‌آیم»؛ این مضمون مشترک صحبت‌های جوانانی است که علاقه به تشکیل خانواده دارند، اما افزایش هزینه‌های زندگی و نگرانی از تأمین مخارج آینده، تصمیم آنها را با تردید همراه کرده است.
یکی از جوانان شاغل و صاحب واحد صنفی در این زمینه اظهار داشت: من شخصاً دوست دارم ازدواج کنم و حتی در مرحله آشنایی نیز قرار گرفته‌ام، اما نگرانی اقتصادی همیشه همراه من است.
وی ادامه داد: هزینه‌های اداره یک مغازه نیز به طور مداوم افزایش پیدا می‌کند؛ هر بار که برای خرید کالا و تأمین نیازهای مغازه مراجعه می‌کنم، قیمت‌ها تغییر کرده و همین مساله برنامه‌ریزی مالی را دشوار می‌کند.
این جوان بیان کرد: وقتی فرد حتی برای مدیریت هزینه‌های شغل خود با مشکل مواجه است، طبیعی است که برای پذیرفتن مسوولیت یک زندگی مشترک نیز نگرانی داشته باشد.
وی با اشاره به تجربه همکاران خود گفت: برخی همکارانم برای تأمین هزینه‌های زندگی مجبور به کار در ۲ شیفت هستند، اما با وجود این، به گفته خودشان گذران ماه برایشان آسان نیست.
این کاسب تأکید کرد: موضوع فقط هزینه مراسم ازدواج نیست؛ مسکن، اجاره‌بها، هزینه‌های روزمره و تأمین مخارج آینده همگی در تصمیم یک جوان برای تشکیل خانواده اثر دارند.
وی گفت: اگر تورم مهار شود و جوانان از درآمد مناسب و شغل پایدار برخوردار باشند، انگیزه برای ازدواج افزایش پیدا می‌کند.
این جوان افزود: تورم با سرعت زیادی جلو می‌رود و ما با درآمدهای ثابت نمی‌توانیم خودمان را به آن برسانیم؛ اگر این فاصله کمتر شود، تصمیم برای ازدواج هم برای جوانان آسان‌تر خواهد شد.
میز خانواده اصفهان، ظرفیت‌های علمی و اجتماعی استان را برای حل مسائل خانواده به هم پیوند می‌دهد
رئیس میز خانواده استانداری اصفهان در این پیوند گفت: با شکل‌گیری میز خانواده، ظرفیت دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، حوزه‌های علمیه، سازمان‌های مردم‌نهاد، صنایع و رسانه‌ها برای شناسایی و حل مسائل خانواده در استان اصفهان در یک مسیر مشترک قرار می‌گیرد.
رضا اسماعیلی طی سخنانی با اشاره به ایده شکل‌گیری میز خانواده در استانداری اصفهان اظهار داشت: این ایده در چارچوب راهبردهای نوآورانه استاندار اصفهان برای پیشرفت و توسعه استان مطرح شد و موضوع خانواده در کنار میزهایی همچون هوش مصنوعی، گردشگری و انرژی‌های پاک، با توجه به ظرفیت فرهنگی و تمدنی اصفهان، به عنوان یکی از حوزه‌های مهم فرهنگی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفت.
وی افزود: استان و به‌ویژه شهر اصفهان به عنوان یک شهر فرهنگی و پایگاه تمدنی با پیشینه‌ای عمیق و تأثیرگذار در فرهنگ و تاریخ ایران و اسلام، ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه خانواده دارد که باید با ایجاد یک سازوکار هماهنگ و هم‌افزا، از این ظرفیت‌ها برای حل مسائل خانواده استفاده کرد.
رئیس میز خانواده استانداری اصفهان بیان کرد: نخستین جلسه شورای راهبری میز خانواده در اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد و مجموعه‌ای از دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط با حوزه خانواده در آن حضور یافتند.
اسماعیلی گفت: دستگاه‌های دولتی از جمله آموزش و پرورش، سازمان بهزیستی، دانشگاه علوم پزشکی، بنیاد شهید و امور ایثارگران، کمیته امداد امام خمینی(ره) و اداره کل ورزش و جوانان، بخشی از مجموعه‌هایی هستند که به طور مستقیم یا غیرمستقیم با موضوع خانواده ارتباط دارند و در این میز مورد توجه قرار گرفته‌اند.
وی، دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی، مراکز پژوهشی و حوزه‌های علمیه را ضلع دیگری از میز خانواده عنوان کرد و افزود: این مجموعه‌ها به عنوان نهادهای تولیدکننده دانش در حوزه خانواده می‌توانند یافته‌های علمی و پژوهشی را به راهکارهای کاربردی و قابل اجرا تبدیل کنند.
این استاد دانشگاه همچنین با اشاره به ظرفیت صنایع و شرکت‌های اقتصادی استان اظهار داشت: بخش دیگری از این ساختار به شرکت‌ها و سازمان‌های صنعتی دارای مسوولیت اجتماعی اختصاص دارد تا بتوان از ظرفیت منابع آنان برای کمک به حل مسائل اجتماعی، کاهش آسیب‌ها و تقویت بنیان خانواده استفاده کرد.
اسماعیلی ادامه داد: اصفهان از نظر برخورداری از مؤسسات خیریه و سازمان‌های مردم‌نهاد نیز ظرفیت قابل توجهی دارد و این مجموعه‌ها به عنوان یکی دیگر از اضلاع میز خانواده می‌توانند در طراحی و اجرای برنامه‌های مرتبط با خانواده نقش‌آفرینی کنند.
وی رسانه‌ها و فناوری‌های نوین را از دیگر اضلاع این ساختار دانست و گفت: رسانه‌ها علاوه بر اینکه یکی از ارکان مهم اثرگذار بر خانواده هستند، می‌توانند بازتاب دهنده فعالیت‌ها، برنامه‌ها و اقدامات انجام‌شده در این حوزه باشند و در کنار آن، استفاده از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی نیز به عنوان یکی از راهبردهای مهم میز خانواده دنبال می‌شود.
رئیس میز خانواده استانداری اصفهان با تأکید بر ضرورت حضور خود خانواده‌ها در فرآیند تصمیم‌سازی گفت: خانواده‌ها به عنوان ذی‌نفعان اصلی این برنامه‌ها، یکی از اضلاع مهم میز خانواده هستند و تلاش می‌شود مسائل، نیازها و پیشنهادهای آنان نیز در فرآیند سیاستگذاری و برنامه‌ریزی مورد توجه قرار گیرد.
اسماعیلی افزود: در آخرین جلسه شورای راهبری میز خانواده که با هدایت استاندار اصفهان، در محل صدا و سیمای استان برگزار شد، استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی و ایجاد یک پلتفرم برای ارائه خدمات مورد نیاز خانواده‌ها از جمله آموزش، مشاوره و خدمات تخصصی مورد بحث قرار گرفت.
وی اظهار داشت: هدف این است که در آینده خانواده‌ها بتوانند از طریق چنین بستری نیازهای خود را ثبت کنند و با استفاده از ظرفیت‌های علمی، مشاوره‌ای و سازمانی موجود در استان، خدمات متناسب دریافت کنند و در نهایت سطح توانمندی و کیفیت زندگی خانواده‌ها ارتقا یابد.
رئیس میز خانواده استانداری اصفهان، ارتقای تاب‌آوری خانواده‌ها، افزایش توان تصمیم‌گیری و تعالی خانواده را از اهداف اصلی این میز برشمرد و گفت: یکی از کارگروه‌های تعریف شده در این ساختار، موضوع ازدواج و تسهیل فرآیند تشکیل خانواده را دنبال می‌کند.
اسماعیلی با اشاره به تغییر نگرش‌ها و افزایش انتظارات در فرآیند ازدواج افزود: در گذشته تشکیل خانواده با سهولت بیشتری انجام می‌شد و انتظارات نیز کمتر بود، بنابراین یکی از موضوعات مهم، اصلاح برخی نگرش‌ها نسبت به ازدواج و بازگشت به نگاه واقع‌بینانه‌تر و آسان‌تر نسبت به تشکیل خانواده است.
وی تاکید کرد: در شرایط اقتصادی دشوار امروز، باید به افزایش توان و تاب‌آوری خانواده‌ها توجه بیشتری شود و در کنار مسائل اقتصادی، تقویت انسجام درونی خانواده و کاهش تعارضات زناشویی و طلاق نیز در دستور کار قرار گیرد.
رئیس میز خانواده استانداری اصفهان گفت: هدف نهایی این اقدامات، حرکت به سمت خانواده‌ای متعالی و منطبق با فرهنگ ایرانی و اسلامی است و تحقق این هدف نیازمند استفاده هماهنگ از ظرفیت‌های مختلف استان است.
اسماعیلی خاطرنشان کرد: مهم این است که این راهبردها از سطح برنامه و سیاستگذاری فراتر رفته و در زندگی مردم جاری شود؛ چرا که سرمایه خانوادگی یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه به شمار می‌رود و تقویت آن می‌تواند آثار گسترده‌ای در حوزه اجتماعی به همراه داشته باشد.
میز خانواده اصفهان با شبکه‌سازی بین دستگاه‌ها به دنبال حل ریشه‌ای مسائل خانواده است
مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان گفت: میز خانواده با رویکردی تخصصی و هوشمندانه، خانواده را از یک موضوع حاشیه‌ای به مساله‌ای جدی در سیاستگذاری استان تبدیل می‌کند و با شبکه‌سازی میان دستگاه‌ها، شناسایی زودهنگام آسیب‌ها و تقویت توان خانواده‌ها، حل مسائل این نهاد را دنبال خواهد کرد.
لیلاسادات ابطحی، با اشاره به شکل‌گیری میز خانواده در استان اظهار داشت: این اولویت هوشمندانه استاندار اصفهان، برای نخستین بار در کشور با این رویکرد دنبال می‌شود و هدف آن ایجاد یک جایگاه تخصصی، هوشمند و به‌روز برای رصد و پیگیری مسائل خانواده است.
وی با تشریح مفهوم «تاب‌آوری» و ضرورت عبور از این مفهوم در مدیریت مسائل اجتماعی افزود: در گذشته درباره مقاومت، انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری سیستم‌ها صحبت می‌شد و انتظار این بود که یک سیستم پس از مواجهه با بحران بتواند به شرایط پیش از بحران بازگردد و آسیب‌های واردشده را جبران کند، اما امروز رویکردهای جدید بر ساخت سیستم‌هایی متمرکز است تا بتوانند از تنش، بحران و شوک به عنوان نوسانات محیطی استفاده کرده و پس از عبور از بحران، هوشمندتر، قوی‌تر و چابک‌تر شوند.
مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان بیان کرد: شرایط امروز جامعه و جهان پیچیده‌تر شده و با عدم قطعیت‌های متعددی روبه‌رو هستیم؛ از این رو خانواده نیز به عنوان یک نظام اجتماعی، باید بتواند در برابر تغییرات و فشارهای مختلف نه تنها تاب‌آوری خود را حفظ کند، بلکه از شرایط دشوار عبور کرده و ظرفیت‌های جدیدی برای مواجهه با مسائل پیدا کند.
ابطحی با تأکید بر اینکه «خانواده پناه اصلی» جامعه است، گفت: اگر جامعه را به یک بدن تشبیه کنیم، خانواده سیستم ایمنی آن است و هرچه این سیستم را قوی‌تر کنیم، زمینه برای کاهش آسیب‌هایی همچون اعتیاد، طلاق و آسیب‌های تربیتی نیز بیشتر فراهم می‌شود.
وی، میز خانواده را بستری برای ایجاد هماهنگی و شبکه‌سازی میان دستگاه‌های مختلف دانست و افزود: این میز قرار نیست صرفاً یک موجودیت انتزاعی یا محلی برای برگزاری جلسات باشد، بلکه باید به عنوان یک مرکز فرماندهی، دیده‌بان تخصصی و هوشمند مسائل خانواده عمل کند.
مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان خاطرنشان کرد: هدف این است که دورهمی‌ها و نشست‌های تخصصی میز خانواده، دستگاه‌هایی مانند آموزش و پرورش، بهزیستی، نهادهای فرهنگی، مساجد و سایر سازمان‌ها را در یک شبکه هماهنگ قرار دهد تا به جای تمرکز صرف بر فرد آسیب‌دیده، خانواده را به عنوان کانون شکل‌گیری و حل مسائل مورد توجه قرار دهند.
ابطحی با اشاره به اهمیت پیوند رویکرد خانواده‌محور با محله‌محوری اظهار داشت: اگر بتوانیم خانواده‌ها را در بستر محلات مورد پیمایش و شناسایی قرار دهیم، تعارضات، فشارهای روانی و کانون‌های اولیه آسیب را زودهنگام شناسایی و برای آنها مداخله مناسب طراحی کنیم، می‌توان از گسترش بسیاری از آسیب‌های اجتماعی جلوگیری کرد.
وی افزود: فشارهای واردشده بر خانواده‌ها در شرایط کنونی قابل توجه است و لازم است کانون‌های آسیب خانواده پیش از تبدیل شدن به بحران شناسایی شوند؛ در این مسیر، همه دستگاه‌ها باید در کنار یکدیگر و با استفاده از ظرفیت محله‌محوری، ابزارهای لازم را در اختیار خانواده‌ها قرار دهند.
مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان، آموزش مهارت‌های ارتباطی، آموزش‌های فرزندپروری، ارائه مشاوره‌های رایگان و حمایت‌های معیشتی را از جمله ابزارهای مؤثر برای توانمندسازی خانواده‌ها عنوان کرد و گفت: هدف این اقدامات آن است که خانواده بتواند ظرفیت لازم برای حل و مدیریت بخشی از مسائل خود را به دست آورد و در برابر آسیب‌های اجتماعی از توان بیشتری برخوردار شود.
ابطحی با بیان اینکه دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری یکی از اعضای شبکه شکل‌گرفته در میز خانواده است، بیان کرد: شبکه‌سازی در این میز در حال شکل‌گیری است و هر دستگاه تلاش می‌کند نسبت و مسوولیت خود را در قبال میز خانواده مشخص کرده و از ظرفیت سایر بازوهای موجود در نظام حکمرانی و همچنین ظرفیت محله‌محوری برای حل مسائل استفاده کند.
وی تأکید کرد: انتظار این است که خروجی میز خانواده در نهایت در زندگی مردم و در حل مسائل و مشکلات خانواده‌ها دیده شود و هر دستگاه متناسب با مسوولیتی که پذیرفته است، بخشی از مسائل خانواده‌ها را با مشارکت خود خانواده‌ها پیگیری و حل کند.
مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اصفهان همچنین بر ضرورت تبدیل خانواده به یکی از محورهای جدی سیاستگذاری استان تأکید کرد و گفت: میز خانواده نباید صرفاً محلی برای برگزاری جلسه و تصویب مصوبه باشد، بلکه ارزش واقعی آن زمانی مشخص می‌شود که مسائل خانواده به شکل دقیق شناسایی، برای آنها راهکار مشخص طراحی، اجرای راهکارها پیگیری و در نهایت نتایج آن ارزیابی شود.
ابطحی در ادامه با اشاره به چندبعدی بودن مسائل خانواده اظهار داشت: مسائل خانواده صرفاً فرهنگی یا اقتصادی نیست، بلکه ابعاد مختلفی از جمله دینی، اخلاقی، اجتماعی، جمعیتی، معیشتی، حقوقی، قضایی و روان‌شناختی دارد و به همین دلیل حل این مسائل نیازمند همکاری و هم‌افزایی مجموعه‌ای از دستگاه‌ها و نهادهای تخصصی است.
میز خانواده ظرفیت آموزش و پرورش برای توانمندسازی خانواده‌ها را تقویت می‌کند
رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره‌کل آموزش و پرورش استان اصفهان نیز گفت: خانواده‌ها بازوهای قدرتمند آموزش و پرورش هستند و میز خانواده می‌تواند با تمرکز بر آموزش، آگاهی‌بخشی و ارتقای مهارت‌های کاربردی، زمینه تحکیم بنیان خانواده و بهبود ارتباط میان خانواده و مدرسه را فراهم کند.
امینه‌سادات طباطبایی، با اشاره به ظرفیت‌های میز خانواده اظهار داشت: میز خانواده طرحی ارزشمند است که می‌تواند در ادامه توسعه بیشتری پیدا کند و امیدواریم این تجربه به‌تدریج در سطح کشور نیز تسری یابد.
وی افزود: خانواده‌ها بازوهای قدرتمند و توانمند آموزش و پرورش هستند و هر اندازه ظرفیت‌های خانواده در بستر خانه بهتر شکل بگیرد، اعضای خانواده آگاه‌تر و توانمندتر شوند و ارتباط میان زوجین به شکل مناسب‌تری برقرار شود، آموزش و پرورش نیز با ظرفیت بیشتری می‌تواند مأموریت‌های خود را دنبال کند.
رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره‌کل آموزش و پرورش استان اصفهان با اشاره به جایگاه این اداره در ارتباط مستقیم با خانواده‌ها تصریح کرد: اداره انجمن اولیا و مربیان یکی از بخش‌هایی است که بیشترین ارتباط را با خانواده‌ها دارد و می‌توان از ظرفیت میز خانواده برای آموزش، توانمندسازی و آگاه‌سازی والدین استفاده کرد.
طباطبایی ادامه داد: یکی از زمینه‌های مهم این همکاری، تحکیم بنیان خانواده و ارتقای مهارت‌های کاربردی خانواده‌هاست؛ موضوعی که می‌تواند آثار مستقیم و مثبتی بر ارتباط خانواده با مدرسه و فرآیند تعلیم و تربیت دانش‌آموزان داشته باشد.
وی با تأکید بر نقش مشارکت والدین در نظام آموزشی گفت: اولیا و مربیان می‌توانند نقش مهمی در ارتباط با مدرسه و مشارکت در امور مدارس داشته باشند و آموزش و پرورش نیز در سال‌های اخیر علاوه بر موضوعات عمرانی، به سمت ارتقای کیفیت آموزشی و تقویت مهارت‌های زندگی در مدارس حرکت کرده است.
رئیس اداره انجمن اولیا و مربیان اداره‌کل آموزش و پرورش استان اصفهان خاطرنشان کرد: امروز خیران مدرسه‌ساز تنها برای ساخت مدرسه پای کار نیستند، بلکه موضوعاتی مانند «مدرسه‌یاری» و «مدرسه‌داری» نیز اهمیت پیدا کرده و در کنار توسعه فضاهای آموزشی، کیفیت آموزش و توجه به مهارت‌های زندگی دانش‌آموزان نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
طباطبایی افزود: میز خانواده می‌تواند با ایجاد ارتباط و هم‌افزایی میان دستگاه‌های مرتبط، ظرفیت‌های موجود در آموزش و پرورش و خانواده‌ها را در مسیر ارتقای مهارت‌های زندگی، تقویت مشارکت والدین و تحکیم بنیان خانواده به کار گیرد.
وی تأکید کرد: هرچه خانواده‌ها توانمندتر و آگاه‌تر باشند و ارتباط مؤثرتری با مدرسه برقرار کنند، زمینه برای انجام بهتر مأموریت‌های آموزش و پرورش و تربیت نسلی توانمندتر فراهم خواهد شد.
میز خانواده اصفهان برای عبور از موازی‌کاری و حرکت به سمت حکمرانی خانواده‌محور شکل گرفت
استاندار اصفهان با تأکید بر اینکه خانواده ستون اصلی جامعه است، گفت: میز خانواده استان با هدف ایجاد همگرایی میان دستگاه‌ها، کاهش موازی‌کاری، پیوند میان پژوهش و میدان و حرکت از برنامه‌های مناسبتی به سمت حکمرانی علمی، داده‌محور و خانواده‌محور تشکیل شده است.
مهدی جمالی‌نژاد طی سخنانی با تشریح ضرورت تشکیل میز خانواده در استان اصفهان اظهار داشت: خانواده فقط یک عنوان نیست، بلکه پناه انسان و یکی از اصلی‌ترین پایه‌های جامعه است و جامعه‌ای که خانواده‌های مستحکمی داشته باشد، از استحکام و پایداری بیشتری برخوردار خواهد بود.
وی افزود: اگر در خانه‌ها مهربانی، احترام، کرامت، بخشش و صمیمیت وجود داشته باشد، آثار آن در محله، شهر، استان و در نهایت کشور نیز دیده می‌شود؛ بنابراین ساخت یک جامعه خوب را باید از خانه‌های خوب آغاز کرد.
استاندار اصفهان با اشاره به اهمیت توجه به جوانی جمعیت و تسهیل ازدواج تصریح کرد: نگرانی جوانان درباره هزینه‌های مسکن، خوراک، تحصیل، درمان و سایر هزینه‌های زندگی واقعی است و نمی‌توان مشکلات اقتصادی را نادیده گرفت، اما اقتصاد تنها ستون یک زندگی مشترک نیست و همراهی، تعهد، تلاش مشترک، رفاقت و صمیمیت نیز از ارکان مهم دوام خانواده به شمار می‌رود.
جمالی‌نژاد ادامه داد: بسیاری از زندگی‌های موفق با امکانات محدود و از یک خانه یا اتاق اجاره‌ای و با قلبی سرشار از امید آغاز شده است و در مقابل، برخورداری از امکانات مادی به تنهایی تضمین‌کننده موفقیت یک زندگی مشترک نیست.
وی ازدواج را نقطه پایان تلاش‌های فردی ندانست و گفت: ازدواج نقطه شروع یک تلاش مشترک است؛ دو نفر قرار است در کنار یکدیگر برای عبور از سختی‌ها تلاش کنند و زندگی خود را بسازند.
استاندار اصفهان با تأکید بر ضرورت نقش‌آفرینی دولت در فراهم کردن زمینه‌های ازدواج افزود: مسوولان باید در حوزه تسهیلات، امکانات و ایجاد فضای مناسب برای ازدواج جوانان وظیفه خود را انجام دهند و اگر این بخش‌ها تا حد امکان سامان پیدا کند، می‌توان انتظار داشت بخشی از مشکلات حوزه خانواده نیز کاهش یابد.
خانواده؛ اولویت توسعه‌ای اصفهان
جمالی‌نژاد با اشاره به اولویت‌های تعیین شده برای استان اصفهان اظهار داشت: در ابتدای فعالیت، سه محور گردشگری، هوش مصنوعی و انرژی‌های نو و خورشیدی به عنوان اولویت‌های مهم استان دنبال شد، اما پس از مدتی مشخص شد که در کنار این موضوعات، از یکی از مهم‌ترین مسائل یعنی خانواده غفلت شده است.
وی افزود: امروز در حوزه‌های مختلف با آسیب‌های اجتماعی و چالش‌های فرهنگی مواجه هستیم و در کنار موفقیت در عرصه‌های دفاعی، باید برای مواجهه با جنگ اقتصادی، شناختی و ترکیبی نیز برنامه داشته باشیم که توجه جدی به خانواده و مسائل فرهنگی و اجتماعی، یکی از الزامات این مسیر است.
استاندار اصفهان گفت: به همین دلیل، خانواده در کنار سه اولویت اصلی استان قرار گرفت و این یک، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی تشکیل میز خانواده را اقدامی برای جلوگیری از تشتت و موازی‌کاری در این حوزه دانست و تصریح کرد: با توجه به شکاف میان پژوهش و میدان، پیچیدگی چندبعدی مسائل اجتماعی و درهم‌تنیدگی مؤلفه‌های جمعیتی، اقتصادی، روان‌شناختی، رسانه‌ای، محله‌ای، شهری و استانی، نیازمند تدوین و استقرار الگویی بومی و مبتنی بر فرهنگ ایرانی و اسلامی هستیم.
میز خانواده؛ سازوکاری فرابخشی و مساله‌محور
جمالی‌نژاد بیان کرد: میز خانواده یک سازوکار فرابخشی و مساله‌محور است که تلاش می‌کند فعالیت‌های جزیره‌ای و مناسبتی را به سمت حکمرانی خانواده‌محور، علمی و دانش‌بنیان هدایت کند.
وی افزود: هدف این میز آن است که در نشست‌ها و جلسات تخصصی، مسائل و دغدغه‌های خانواده شنیده، بررسی و برای آنها راهکار ارائه شود و این راهکارها نیز تا مرحله اجرا و ارزیابی پیگیری شوند تا میز خانواده صرفاً به یک جلسه و عنوان اداری محدود نشود.
استاندار اصفهان با اشاره به محورهای تخصصی این میز گفت: تشکیل و تحکیم خانواده، ازدواج، ارائه الگوهای همسرگزینی، تسهیل ازدواج، رفع موانع نگرشی و اقتصادی، تربیت فرزند، سلامت، فرزندآوری و جمعیت از جمله موضوعات اصلی میز خانواده است.
وی اقتصاد خانواده را یکی دیگر از محورهای مهم برشمرد و افزود: اشتغال خانگی، الگوهای معیشت و مصرف، امنیت اقتصادی و توانمندسازی معیشتی خانواده‌ها نیز در این چارچوب مورد توجه قرار می‌گیرد.
تقویت مهارت‌های زندگی و تاب‌آوری خانواده
جمالی‌نژاد با تأکید بر اهمیت مهارت‌های زندگی اظهار داشت: تعاملات و گفت‌وگوی درون‌خانوادگی، تاب‌آوری روانی و اجتماعی، حل تعارضات و مدیریت بحران از دیگر موضوعاتی است که باید در چارچوب میز خانواده دنبال شود.
وی ادامه داد: آسیب‌های اجتماعی، مداخله در بحران، نقش رسانه و فناوری‌های نوین، خانواده و محله‌محوری، بازآفرینی نقش کانون‌های مردمی و مساجد، شبکه‌سازی محلی برای گره‌گشایی از مسائل خانواده و همچنین حقوق خانواده و سازوکارهای تسهیل‌گر در این حوزه، از دیگر محورهای مورد توجه است.
استاندار اصفهان با اشاره به تأثیر رسانه‌ها بر خانواده گفت: رسانه و فناوری‌های نوین می‌توانند در تقویت خانواده نقش‌آفرین باشند، اما اگر بدون توجه و برنامه‌ریزی با این فضا مواجه شویم، برخی محتواها و شبکه‌های اجتماعی و ماهواره‌ای نیز می‌توانند به خانواده آسیب وارد کنند.
موازی‌کاری و نبود بانک اطلاعاتی مشترک، از چالش‌های حوزه خانواده
جمالی‌نژاد با اشاره به پیچیدگی مسائل خانواده گفت: مسائل خانواده صرفاً فرهنگی یا اقتصادی نیست و ابعاد دینی، اخلاقی، اجتماعی، جمعیتی، معیشتی، حقوقی، قضایی و روان‌شناختی دارد؛ به همین دلیل، تعدد دستگاه‌ها و مراکز فعال در این حوزه، کار را دشوار کرده است.
وی ادامه داد: موازی‌کاری، نبود تقسیم کار روشن، فقدان بانک اطلاعاتی مشترک، ضعف ارتباط میان پژوهش و اجرا، غلبه برنامه‌های مناسبتی و کوتاه‌مدت، نبود ارزیابی دقیق از نتایج برنامه‌ها و کمبود شاخص‌های مشخص برای سنجش وضعیت خانواده‌ها از جمله مشکلات موجود در این حوزه است.
استاندار اصفهان تأکید کرد: میز خانواده می‌تواند این فعالیت‌ها را منسجم و هماهنگ کند و با ایجاد یک نظام هماهنگ، مساله‌محور و داده‌مبنا، زمینه شناخت دقیق‌تر مسائل و اتخاذ تصمیم‌های مؤثرتر را فراهم آورد.
خانواده‌های مستحکم، پایه جامعه مستحکم هستند
جمالی‌نژاد با تأکید بر اینکه تقویت خانواده می‌تواند در کاهش بسیاری از آسیب‌های اجتماعی مؤثر باشد، گفت: اگر دوام و قوام خانواده را تقویت کنیم، بخشی از نگرانی‌های فرهنگی و اجتماعی نیز کاهش خواهد یافت.
وی افزود: خانواده‌های گذشته با وجود امکانات محدود، در بسیاری موارد ازدواج و فرزندآوری را ساده‌تر می‌گرفتند و چشم‌وهم‌چشمی و پیچیده کردن روابط کمتر بود؛ امروز نیز باید تلاش کنیم اصالت، صمیمیت و جذابیت روابط خانوادگی را با شرایط روز بازآفرینی کنیم.
استاندار اصفهان با بیان اینکه تشکیل خانواده نیازمند همکاری همه بخش‌هاست، خاطرنشان کرد: گرانی و مسائل اقتصادی واقعیتی جدی است، اما تنهایی نیز یک واقعیت است و باید تلاش کنیم به جای انتظار برای فراهم شدن شرایط کاملاً ایده‌آل، زمینه همراهی و همدلی ۲ نفر برای ساختن یک زندگی مشترک فراهم شود.
جمالی‌نژاد در پایان تأکید کرد: تقویت خانواده یک مسوولیت مشترک میان دولت، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای فرهنگی و اجتماعی و خود خانواده‌هاست و میز خانواده نیز با هدف ایجاد همین هم‌افزایی و تبدیل دغدغه‌های موجود به راهکارهای عملی و قابل ارزیابی شکل گرفته است.
از دغدغه ازدواج تا ضرورت یک نقشه راه
آنچه از روایت جوانان و دیدگاه مسوولان استان برمی‌آید، این است که مساله ازدواج را نمی‌توان به یک عامل واحد تقلیل داد. افزایش هزینه‌های زندگی و نگرانی از آینده اقتصادی، برای بخشی از جوانان به مانعی جدی تبدیل شده، اما در کنار آن، تغییر الگوهای زندگی، افزایش انتظارات، ضعف برخی مهارت‌های ارتباطی، مسائل، هزینه‌های مراسم و پیچیدگی‌های اجتماعی نیز در تصمیم جوانان برای تشکیل خانواده اثرگذار است.
از این منظر، حل مساله ازدواج نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هم‌زمان است؛ از یک سو باید حمایت‌های اقتصادی و تسهیلاتی برای جوانان هدفمند، قابل دسترس و متناسب با واقعیت‌های اقتصادی باشد و از سوی دیگر، فرهنگ ازدواج آسان، کاهش هزینه‌های غیرضروری مراسم، تقویت مهارت‌های زندگی و ارائه مشاوره‌های تخصصی پیش و پس از ازدواج مورد توجه قرار گیرد.
یکی از راهکارهای عملی می‌تواند ایجاد یا تقویت مراکز و سالن‌های کم‌هزینه برای برگزاری مراسم ازدواج باشد؛ موضوعی که در روایت جوانان نیز مطرح شد. در کنار آن، تسهیل دسترسی به مسکن، حمایت از اشتغال پایدار، تقویت مشاغل خانگی، استفاده هدفمند از ظرفیت مسوولیت اجتماعی صنایع و هدایت بخشی از حمایت‌های اجتماعی به سمت زوج‌های جوان می‌تواند بخشی از فشارهای ابتدای زندگی را کاهش دهد.
در سطح سیاستگذاری نیز میز خانواده می‌تواند با ایجاد بانک اطلاعاتی مشترک، تقسیم کار روشن میان دستگاه‌ها، شناسایی مسائل در سطح محلات، استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد و خیریه‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، از موازی‌کاری جلوگیری کند.
همچنین ضروری است عملکرد برنامه‌های مرتبط با ازدواج و خانواده صرفاً با تعداد جلسات، مصوبات یا برنامه‌های مناسبتی سنجیده نشود؛ بلکه برای هر برنامه، شاخص‌های مشخص، زمان‌بندی، دستگاه مسوول و سازوکار ارزیابی نتیجه تعریف شود تا مشخص شود اقدامات انجام‌شده تا چه اندازه در کاهش موانع واقعی پیش روی خانواده‌ها اثرگذار بوده است.
در نهایت، اگر قرار است میز خانواده به یک سازوکار مؤثر تبدیل شود، مهم‌ترین معیار موفقیت آن باید در زندگی واقعی مردم دیده شود؛ جوانی که بتواند با نگرانی کمتر برای ازدواج تصمیم بگیرد، زوجی که در سال‌های نخست زندگی از حمایت و آموزش مناسب برخوردار باشد و خانواده‌ای که پیش از رسیدن اختلافات و آسیب‌ها به مرحله بحران، امکان دریافت مشاوره و حمایت داشته باشد.
از این منظر، «میز خانواده» می‌تواند حلقه اتصال میان سیاستگذاری، پژوهش، دستگاه‌های اجرایی و زندگی روزمره مردم باشد؛ مشروط بر آنکه مساله ازدواج و خانواده از سطح شعار و مناسبت عبور کرده و به برنامه‌ای مستمر، داده‌محور، قابل سنجش و متکی بر نیازهای واقعی خانواده‌ها تبدیل شود.
ایتا
واتساپ
تلگرام