
در سالهای اخیر سن ازدواج در ایران به بالای ۲۵ سال افزایش یافته و این در حالی است که در سطح جهانی این سن معمولا بین ۱۸ تا ۲۵ سال است. افزایش سن ازدواج موجب شده تعداد افرادی که هرگز ازدواج نکردهاند نیز افزایش یابد و شرایط برای بخش قابلتوجهی از جمعیت به گونهای شود که دیگر امکان ازدواج برایشان فراهم نباشد؛ پدیدهای که به آن «تجرد قطعی» گفته میشود. دلایل این پدیده چندوجهی و شامل عوامل اقتصادی، عوامل فرهنگی و روانشناختی است. البته عدم تناسب جمعیتی در برخی مناطق و مهاجرت جوانان نیز دسترسی به شریک مناسب را کاهش میدهد.
به گزارش مرکز رسانه ای جوانی جمعیت و به نقل از جام جم، پیامدهای تجرد قطعی گسترده و مهم است. افزایش تنهایی، کاهش نرخ باروری و ضعف نظام حمایت اجتماعی از خانوادهها بخشی از اثرات این پدیده بهشمار میآید. برای مقابله با این مسأله، نیاز است سیاستها و برنامهها در سه سطح ساختاری، نهادی و فردی طراحی و اجرا شوند. در سطح ساختاری، اصلاح قوانین و مقررات برای حمایت از ازدواج و تحکیم خانواده، تسهیل دسترسی به مسکن مناسب و کاهش هزینههای ازدواج از جمله اقدامات ضروری است. اعطای وامها و کمکهای مالی هدفمند و توسعه برنامههای ملی برای تشویق فرزندآوری، مانند مرخصی والدین و حمایت مالی از خانوادهها، میتواند نقش موثری در کاهش تجرد قطعی داشته باشد.
افزون بر این ایجاد نهاد و سازمانهایی برای پاسخ به نیازهای جوانان نیز ضروری تا از این طریق آموزش مهارتهای زندگی و ازدواج، مشاوره روانشناسی و حمایت شغلی به جوانان ارائه شود. توسعه اشتغال پایدار و افزایش امنیت شغلی جوانان بهویژه در گروه سنی ازدواج، همراه با حمایت از خانوادههای دارای مشکلات اقتصادی یا اجتماعی، میتواند شرایط افزایش ازدواج را فراهم کند.
در سطح فردی و فرهنگی، تقویت مهارتهای ارتباطی، توانایی حل مسائل عاطفی و مدیریت تعارض، ترویج فرهنگ ازدواج و خانواده، افزایش آگاهی درباره پیامدهای تجرد قطعی و آموزش مهارتهای روانشناختی برای کاهش ترس از تعهد، از مهمترین اقدامات است. این مسائل و مهارتها میتواند افراد را قادر سازد با آمادگی و آگاهی بیشتری وارد زندگی مشترک شوند. تجربه نشان میدهد تنها ایجاد تمایل به ازدواج کافی نیست؛ باید موانع اقتصادی، فرهنگی و نهادی رفع شود تا افراد بتوانند تصمیم واقعی برای ازدواج بگیرند و خانوادهای پایدار تشکیل دهند. رویکرد توسعه باید از فردمحور به خانوادهمحور تغییر یابد تا اثرات مثبت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن در جامعه نمود پیدا کند و روند افزایش تجرد قطعی متوقف شود.«دکتر غلامرضا حسنی؛ عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد»