به گزارش مرکز رسانه ای جوانی جمعیت و به نقل از ایرنا، کاهش نرخ باروری، افزایش سالمندی جمعیت و تغییر ساختار سنی، امروز به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های جمعیتی بسیاری از کشورهای جهان و حتی بخش قابل توجهی از استان‌های ایران تبدیل شده است.
بر همین اساس، سیاست‌های کلی جمعیت ابلاغی رهبر معظم انقلاب و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، به عنوان یکی از اولویت‌های راهبردی نظام جمهوری اسلامی ایران، بر افزایش نرخ باروری، تحکیم بنیان خانواده، حمایت از مادران، تسهیل فرزندآوری و ایجاد بسترهای مناسب برای رشد نسل آینده تأکید دارد.
در سال‌های اخیر، کاهش نرخ موالید در برخی نقاط کشور، زنگ هشدار حرکت جامعه به سمت سالمندی را به صدا درآورده است؛ موضوعی که می‌تواند در دهه‌های آینده پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیتی به دنبال داشته باشد.
از این رو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در کنار سایر دستگاه‌های اجرایی، اجرای برنامه‌های گسترده‌ای را در حوزه سلامت خانواده، جوانی جمعیت، کاهش سقط جنین، مشاوره فرزندآوری و حمایت از مادران و کودکان در دستور کار قرار داده است.
در این میان، جنوب سیستان و بلوچستان و حوزه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار از جمله مناطقی است که همچنان شاخص‌های جمعیتی مطلوبی دارد و نرخ باروری در تمامی شهرستانهای آن بالاتر از حد جانشینی جمعیت ثبت شده است؛ ظرفیتی ارزشمند که می‌تواند نقش مهمی در حفظ پویایی جمعیت کشور و تحقق اهداف سیاست‌های جمعیتی نظام ایفا کند.
دانشکده علوم پزشکی چابهار نیز با اجرای برنامه‌های گسترده آموزشی، مراقبتی، مشاوره‌ای و فرهنگی، تلاش کرده است ضمن حفظ این مزیت جمعیتی، سلامت مادران و نوزادان را ارتقا دهد، از سقط جنین‌های قابل پیشگیری جلوگیری کند، آگاهی خانواده‌ها را افزایش دهد و زمینه تحقق قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت را در جنوب استان فراهم سازد.
در همین راستا، ایرنا برای بررسی آخرین وضعیت شاخص‌های جمعیتی، برنامه‌های حوزه سلامت خانواده، اقدامات انجام‌شده در حمایت از خانواده، ارتقای سلامت مادران و نوزادان، توسعه خدمات مشاوره فرزندآوری و روند اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در جنوب سیستان و بلوچستان، گفت‌وگویی تفصیلی با دکتر ثناءالله رئیسی‌زاده سرپرست معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی چابهار، انجام داده است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:
آخرین وضعیت شاخص‌های جمعیتی در حوزه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار چگونه است و این آمار چه پیامی برای آینده منطقه دارد؟
رئیسی‌زاده: بر اساس آخرین آمار ثبت شده در سال ۱۴۰۴، نرخ باروری کلی در حوزه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار به ۲.۸۵ فرزند رسیده است؛ رقمی که از حد جانشینی جمعیت بالاتر بوده و بیانگر پویایی جمعیتی، جوان بودن ساختار سنی منطقه و ظرفیت مناسب جنوب سیستان و بلوچستان برای تحقق سیاست‌های کلی جمعیت است.
این شاخص از مهم‌ترین مؤلفه‌های برنامه‌ریزی در حوزه سلامت، آموزش، اشتغال، خدمات اجتماعی و توسعه پایدار محسوب می‌شود و به همین دلیل به صورت مستمر توسط معاونت بهداشتی مورد پایش و ارزیابی قرار می‌گیرد.
وضعیت نرخ باروری در شهرستانهای مختلف تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار چگونه است؟
رئیسی‌زاده: خوشبختانه تمامی شهرستانهای تحت پوشش معاونت بهداشتی بالاتر از حد جانشینی جمعیت قرار دارند که این موضوع یک ظرفیت ارزشمند برای منطقه محسوب می‌شود.
نرخ باروری در شهرستان چابهار ۲.۸۸، نیکشهر ۲.۸، قصرقند ۲.۹، دشتیاری ۲.۶، کنارک ۳.۰۳ و زرآباد ۳.۱۵ ثبت شده است.
هرچند اختلاف اندکی میان شهرستان‌ها وجود دارد، اما نکته مهم این است که همه شهرستان‌ها همچنان بالاتر از حد جانشینی جمعیت قرار دارند؛ موضوعی که در مقایسه با بسیاری از نقاط کشور، یک مزیت مهم به شمار می‌رود.
چه عواملی موجب حفظ این وضعیت مطلوب در جنوب سیستان و بلوچستان شده است؟
رئیسی‌زاده: بدون تردید مجموعه‌ای از عوامل فرهنگی، اجتماعی و خدماتی در این زمینه نقش داشته‌اند. فرهنگ خانواده‌محور، جایگاه ارزشمند فرزند در خانواده، ازدواج در سنین مناسب، همراهی مردم با برنامه‌های نظام سلامت و گسترش خدمات بهداشتی در مناطق شهری و روستایی از مهم‌ترین عوامل مؤثر هستند.
البته حفظ این شرایط نیازمند برنامه‌ریزی مستمر است، زیرا تغییر سبک زندگی، مشکلات اقتصادی و تحولات اجتماعی می‌تواند در سال‌های آینده بر شاخص‌های جمعیتی اثرگذار باشد؛ از این رو معاونت بهداشتی برنامه‌های خود را با نگاه آینده‌نگر دنبال می‌کند.
اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در منطقه با چه اقداماتی همراه بوده است؟
رئیسی‌زاده: اجرای این قانون یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های معاونت بهداشتی است و تمامی مراکز خدمات جامع سلامت، پایگاه‌های سلامت و خانه‌های بهداشت در این زمینه فعال هستند.
آموزش زوج‌های جوان، مشاوره فرزندآوری، مراقبت‌های پیش از بارداری، مراقبت از مادران باردار، خدمات پس از زایمان، آموزش تغذیه نوزاد، ترویج زایمان ایمن، مراقبت از سلامت روان خانواده و پیگیری مستمر خانواده‌های هدف از جمله مهم‌ترین خدماتی است که در این حوزه ارائه می‌شود.
آمار بیش از ۶۱ هزار مشاوره فرزندآوری نشان‌دهنده فعالیت گسترده حوزه بهداشت است. این مشاوره‌ها چه نتایجی داشته است؟
رئیسی‌زاده: در سال ۱۴۰۴، ۶۱ هزار و ۶۰۹ مورد مشاوره تخصصی فرزندآوری به زوجین و خانواده‌های تحت پوشش ارائه شده است.
این مشاوره‌ها تنها به توصیه برای فرزندآوری محدود نمی‌شود، بلکه موضوعاتی همچون سلامت باروری، تغذیه، سلامت مادر، مراقبت از نوزاد، آموزش مهارت‌های فرزندپروری، سلامت روان خانواده و پاسخگویی به دغدغه‌های زوجین را نیز شامل می‌شود.
هدف از این برنامه‌ها، افزایش آگاهی خانواده‌ها، تصمیم‌گیری آگاهانه و تقویت سلامت نسل آینده است.
درباره فعالیت مراکز «نفس» و نقش آنها در جلوگیری از سقط جنین توضیح دهید.
رئیسی‌زاده: مراکز «نفس» با هدف حمایت از مادران باردار و پیشگیری از سقط جنین فعالیت می‌کنند و خدمات آنان تنها درمانی نیست، بلکه ابعاد روان‌شناختی، اجتماعی و حمایتی را نیز در بر می‌گیرد.
خوشبختانه در سال گذشته با ارائه خدمات مشاوره‌ای، آموزشی و حمایت‌های لازم، ۱۳ مورد انصراف از سقط جنین در این مراکز ثبت شده است.
هر یک از این موارد به معنای حفظ یک فرصت ارزشمند برای زندگی، حمایت از سلامت مادر و استحکام بنیان خانواده است و نشان می‌دهد مداخلات علمی و مشاوره‌ای تا چه اندازه می‌تواند در تصمیم‌گیری خانواده‌ها مؤثر باشد.
وضعیت خانوارهای بدون فرزند و تک‌فرزند در منطقه چگونه است؟
رئیسی‌زاده: بر اساس آخرین پایش‌های انجام شده، ۷.۵ درصد خانوارهای تحت پوشش بدون فرزند و ۱۶.۷ درصد نیز تک‌فرزند هستند.
این خانواده‌ها در اولویت برنامه‌های آموزشی و مشاوره‌ای معاونت بهداشتی قرار دارند و کارشناسان سلامت به صورت فعال با آنان ارتباط برقرار کرده و خدمات مورد نیاز را ارائه می‌کنند تا ضمن پاسخگویی به دغدغه‌ها و نگرانی‌ها، زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه آنان فراهم شود.
مهم‌ترین برنامه‌های آینده معاونت بهداشتی در حوزه جوانی جمعیت چیست؟
رئیسی‌زاده: هدف ما صرفاً افزایش نرخ باروری نیست، بلکه ارتقای کیفیت زندگی خانواده‌ها، حفظ سلامت مادران، تولد نوزادان سالم و فراهم کردن شرایط مناسب برای رشد نسل آینده است.
توسعه خدمات مشاوره‌ای، تقویت آموزش‌های پیش از ازدواج و حین ازدواج، حمایت از مادران باردار، ارتقای مراقبت‌های سلامت خانواده، ترویج ازدواج آسان و بهنگام، کاهش سقط جنین، افزایش سواد سلامت و بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ها، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها، نهادهای فرهنگی و سازمان‌های مردم‌نهاد از مهم‌ترین برنامه‌هایی است که با جدیت دنبال می‌شود.
جوانی جمعیت یک مسئولیت ملی و فرابخشی است و تحقق اهداف آن تنها بر عهده نظام سلامت نیست. همکاری دستگاه‌های اجرایی، نهادهای فرهنگی، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها، خیران و مشارکت آگاهانه خانواده‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت این سیاست دارد.
خوشبختانه جنوب سیستان و بلوچستان از ظرفیت ارزشمند جمعیتی برخوردار است و تلاش خواهیم کرد با استمرار خدمات سلامت، تقویت برنامه‌های آموزشی و اجرای کامل قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، این سرمایه ارزشمند برای آینده کشور حفظ و تقویت شود.
به گزارش ایرنا، سیستان و بلوچستان یک تقسیم کار حوزه بهداشت و درمان بین ۴ دانشگاه و دانشکده علوم پزشکی در شهرهای زاهدان، ایرانشهر، زابل و چابهار انجام داده است که جهت خدمات دهی بیشتر مسئولیت بهداشت و درمان هرکدام تعدادی از ۲۶ شهرستان استان را برعهده دارند. تا قبل از افتتاح دانشکده علوم پزشکی چابهار تقسیم کار بخش سلامت به عهده ۳ دانشگاه پزشکی قبلی بود.
دانشگاه علوم پزشکی زاهدان مدیریت هفت شهرستان حوزه مرکز سیستان و بلوچستان شامل شهرستانهای زاهدان، سراوان، خاش، میرجاوه، سیب و سوران، تفتان و گلشن، جمعیتی معادل ۹۹۴ هزار نفر را برعهده دارد.
دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر مدیریت هشت شهرستان جنوب سیستان و بلوچستان شامل شهرستانهای ایرانشهر، راسک، سرباز، دلگان، فنوج، مهرستان، بمپور و لاشار با جمعیتی معادل ۷۴۵ هزار نفر را بر عهده دارد.
دانشگاه علوم پزشکی زابل مدیریت پنج شهرستان شمال استان یعنی منطقه سیستان که شامل زابل، زهک، هامون، هیرمند و نیمروز، جمعیتی معادل ۴۸۳ هزار نفر را بر عهده دارد.
شایان ذکر است که دانشکده علوم پزشکی چابهار مدیریت ۶ شهرستان حوزه مکران شامل شهرستانهای چابهار، کنارک، نیکشهر، دشتیاری، قصرقند و زرآباد، جمعیتی معادل ۷۰۰ هزار نفر را بر عهده دارد.
ایتا
واتساپ
تلگرام